قرص پیشگیری از بارداری؛ تفاوت نوع ترکیبی و پروژستینی و مصرف درست

تصویر دکتر فاطمه آقاجان‌زاده
دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، متخصص زنان و زایمان؛ تصویر معرفی پزشک است.

قرص‌های پیشگیری ترکیب و دستور مصرف یکسانی ندارند. نام و مادهٔ مؤثرهٔ محصول را بشناسید؛ برنامهٔ قرص ترکیبی را نباید برای قرص فقط پروژستینی تکرار کرد.

نوع قرص را مشخص کنید

بسته‌ها می‌توانند قرص فعال و غیرفعال یا برنامهٔ متفاوت داشته باشند. دستور بروشور همان محصول و نسخه را دنبال کنید. زمان آغاز و نیاز به روش تکمیلی نیز به نوع قرص بستگی دارد.

فراموشی قرص چه معنایی دارد؟

میزان تأخیر مجاز در انواع فقط پروژستینی متفاوت است. برای تصمیم درست، نام قرص، تعداد نوبت فراموش‌شده و زمان رابطه را به داروساز یا پزشک بگویید. ممکن است روش تکمیلی یا پیشگیری اورژانسی لازم شود.

داروهای دیگر را اطلاع دهید

بعضی داروهای صرع، سل، HIV و فرآورده‌های گیاهی می‌توانند با پیشگیری هورمونی تداخل داشته باشند. فهرست کامل داروها را ارائه کنید؛ تغییر خودسرانهٔ مقدار قرص راه‌حل تداخل نیست.

انتخاب مناسب برای شما

شرایط پس از زایمان، شیردهی، سابقهٔ میگرن و بیماری‌ها باید پیش از انتخاب بررسی شوند. اگر مصرف روزانه دشوار است، دربارهٔ گزینه‌های دیگر مشورت کنید. قرص از عفونت مقاربتی محافظت نمی‌کند.

قرص ترکیبی با قرص فقط پروژستینی فرق دارد

قرص ترکیبی استروژن و پروژستین دارد و برای همه مناسب نیست؛ میگرن همراه اورا، سابقه لخته یا برخی شرایط پس از زایمان می‌توانند انتخاب را محدود کنند. قرص فقط پروژستینی در بعضی از این وضعیت‌ها قابل بررسی است، اما آن هم نیازمند مرور سابقه پزشکی و داروهاست. پیش از شروع، فشارخون و عوامل خطر مربوط به روش انتخابی ارزیابی می‌شوند.

فراموشی قرص یک دستور ثابت ندارد

نام و ترکیب قرص، تعداد قرص‌های فراموش‌شده و زمان آن در بسته اهمیت دارد. محدوده تأخیر مجاز در انواع قرص پروژستینی متفاوت است. بروشور همان فرآورده و راهنمای داروساز ملاک است؛ ممکن است روش کمکی یا پیشگیری اورژانسی لازم شود. استفراغ، اسهال شدید و بعضی داروها نیز می‌توانند اثر قرص را کاهش دهند.

لکه‌بینی، خطرها و برنامه پیگیری

لکه‌بینی در ماه‌های اول ممکن است رخ دهد؛ اگر پایدار یا همراه درد باشد باید بررسی شود. درد قفسه سینه، تنگی نفس یا تورم دردناک یک پا در مصرف‌کننده روش‌های ترکیبی نیازمند اقدام فوری است. قرص از عفونت‌های مقاربتی محافظت نمی‌کند؛ در صورت نیاز کاندوم هم به کار می‌رود. تغییر یا قطع روش باید با برنامه پیشگیری جایگزین همراه باشد.

مطالب مرتبط و مشاوره

میگرن و قرص پیشگیری · عوارض قرص ال‌دی

برای بررسی فردی و هماهنگی مشاوره در شهریار، اندیشه یا تهران، از صفحهٔ نوبت‌دهی استفاده کنید. محل و امکان انجام هر اقدام تخصصی باید با مرکز مربوط هماهنگ شود.

منابع پزشکی

NHS؛ مصرف قرص ترکیبی؛ NHS؛ مصرف قرص فقط پروژستینی

منابع در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند. این نوشته آموزشی است و جایگزین تشخیص یا دستور درمان فردی نیست.

راه‌های ارتباط و هماهنگی نوبت

برای بررسی شرایط خودتان، مدارک و فهرست داروها را همراه داشته باشید. زمان و محل مراجعه را با پذیرش هماهنگ کنید؛ انجام اقدام تخصصی به ارزیابی و امکانات مرکز مربوط بستگی دارد.

صفحهٔ راه‌های هماهنگی نوبت

شهریار

خیابان ولیعصر، کوچه پروین اعتصامی، کوچه کوثر، مجتمع پزشکی مرکزی، طبقه دوم

تماس با مطب شهریار

نشانی و راهنمای مراجعه

اندیشه

فاز ۱، بین پنجم و ششم غربی، پاساژ طلا و جواهر بهار، کلینیک زیبایی بهار

تماس با مطب اندیشه

نشانی و راهنمای مراجعه

تهران، ونک

ونک، شیخ‌بهایی جنوبی، بلوار یمنی شریف، خیابان دبستان، کوچه ۲۲ شرقی، پلاک ۱، واحد ۱۲

تماس با مطب تهران، ونک

نشانی و راهنمای مراجعه

برای علائم اورژانسی، منتظر پاسخ پیام یا نوبت مطب نمانید و به مرکز درمانی مناسب مراجعه کنید.

تکمیل راهنمای بالینی: قرص پیشگیری از بارداری؛ مصرف درست، فراموشی، تداخل و انتخاب پس از چهل‌سالگی

فراموشی قرص ترکیبی؛ یک قرص فعال

در الگوریتم CDC ، اگر یک قرص فعال کمتر از ۴۸ ساعت از زمان مقرر عقب افتاده باشد، آن را هرچه زودتر بخورید و بقیه را طبق زمان معمول ادامه دهید؛ ممکن است دو قرص در یک روز شود. معمولاً روش کمکی لازم نیست. این دستور برای قرص فعال ترکیبی است؛ فراموشی قبلی در همان چرخه یا اواخر بسته پیشین می‌تواند تصمیم اورژانسی را تغییر دهد.

فراموشی قرص فقط پروژستینی

نام ماده مهم است. CDC برای نوراتیندرون یا نورژسترل، تأخیر بیش از سه ساعت را فراموشی می‌داند: مصرف هرچه زودتر و ادامه روزانه همراه روش کمکی تا دو روز مصرف صحیح مطرح است. برای دروسپیرنون، دو یا چند قرص فعال فراموش‌شده با فاصله دست‌کم ۴۸ ساعت نیاز به هفت روز روش کمکی دارد. دزوژسترل یا محصول متفاوت را با این جدول جایگزین نکنید. درباره رابطه بدون پوشش و گزینه اورژانسی همان روز بپرسید.

در چهل‌سالگی چه تغییری می‌کند؟

بالارفتن سن به‌تنهایی پایان نیاز به پیشگیری نیست. در راهنمای FSRH اصلاح‌شده در مه ۲۰۲۵، افراد واجد شرایط ممکن است تا پنجاه‌سالگی از روش ترکیبی استفاده کنند و سپس به روش مناسب دیگری تغییر دهند. روش‌های دیگر زمان توقف متفاوت دارند. انتخاب به سیگار، فشار، میگرن، لخته، سرطان و دارو وابسته است؛ تصمیم را فقط با عدد سن یا کم‌شدن خونریزی نگیرید. درمان هورمونی یائسگی نیز روش پیشگیری نیست.

تداخل دارویی؛ همه آنتی‌بیوتیک‌ها یکسان نیستند

برخی داروهای القاکننده آنزیم، از جمله ریفامپیسین و بعضی ضدتشنج‌ها یا علف چای، می‌توانند اثر پیشگیری هورمونی را کم کنند. نام دارو، مقدار و مدت مصرف تعیین‌کننده‌اند؛ هر آنتی‌بیوتیک را معادل این گروه ندانید. اثر تداخل ممکن است پس از قطع هم باقی بماند. داروی اصلی را قطع یا تعداد قرص را خودسرانه دوبرابر نکنید؛ برای روش بدون تأثیر از تداخل و برنامه موقت با پزشک یا داروساز تصمیم بگیرید.

مبنای علمی تکمیل مطلب

NHS؛ مصرف قرص ترکیبی؛ NHS؛ مصرف قرص پروژستینی

این راهنما آموزشی است؛ تشخیص، انتخاب درمان و پیگیری باید بر اساس وضعیت فرد انجام شود.

مشاوره و دریافت نوبت: قرص پیشگیری از بارداری؛ تفاوت نوع ترکیبی و پروژستینی و مصرف درست

برای بررسی اختصاصی شرایط و هماهنگی ویزیت با مطب دکتر فاطمه آقاجان‌زاده تماس بگیرید.