دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداری
لنفوهیستیوسیتوز هموفاگوسیتیک (HLH) در بارداری و پس از زایمان
HLH سندرم نادرِ التهاب بسیار شدید و تنظیم‌نشده سیستم ایمنی است. ممکن است در بارداری یا پس از زایمان به‌دنبال عفونت، بیماری خودایمنی یا بدخیمی بروز کند و از نظر تب و نارسایی اندام شبیه سپسیس باشد.
دسته‌بندی علمی: با دوران بارداری یا لانه‌گزینی جنین ارتباط دارد؛ میزان شیوع دقیق در متن تنها در صورت وجود داده معتبر ذکر می‌شود. مقاله اطلاعات عمومی است، نه توصیه برای درمان فردی.
چه زمانی فوراً به اورژانس مراجعه کنیم؟
تب بالا و پایدار همراه با بدترشدن سریع حال عمومی، گیجی، تنگی نفس، خونریزی غیرعادی یا تشنج در بارداری و پس از زایمان نیازمند ارزیابی اورژانسی است. این نشانه‌ها علل مختلفی از جمله عفونت شدید دارند و نباید تنها به HLH نسبت داده شوند.
تعریف دقیق بیماری و ارتباط آن با بارداری
HLH سندرم نادرِ التهاب بسیار شدید و تنظیم‌نشده سیستم ایمنی است. ممکن است در بارداری یا پس از زایمان به‌دنبال عفونت، بیماری خودایمنی یا بدخیمی بروز کند و از نظر تب و نارسایی اندام شبیه سپسیس باشد. این وضعیت در ارتباط با بارداری رخ می‌دهد، اما تشخیص آن فقط بر پایه علائم عمومی امکان‌پذیر نیست.
چقدر نادر است و چه زمانی ممکن است رخ دهد؟
گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد بسیاری از موارد پیرامون دوره پس از زایمان رخ داده‌اند؛ اما داده‌ها از تعداد محدودی بیمار جمع‌آوری شده است. آمار منتشرشده در گزارش‌های تک‌موردی به معنای شیوع جمعیتی نیست. در صورت نامشخص‌بودن مخرج جمعیتی، از اعلام عدد قطعی خودداری می‌شود.
علائم احتمالی و نشانه‌های مهم
تب پایدار، ضعف شدید، افت تعداد سلول‌های خون، اختلال کبد، بزرگی طحال، بالا رفتن فریتین و گاهی اختلال هوشیاری ممکن است بروز کند. این علائم در برخی مشکلات شایع‌تر نیز دیده می‌شوند و هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص قطعی را اثبات نمی‌کنند.
چگونه تشخیص داده می‌شود؟
ارزیابی وسیع عفونت‌ها، شمارش سلول‌های خونی، فریتین و سایر شاخص‌های التهاب و عملکرد اندام و در موارد مناسب ارزیابی مغز استخوان انجام می‌شود؛ تشخیص با مجموعه معیارهای تخصصی است. نتایج باید با سابقه بارداری، معاینه و ارزیابی تخصصی متناسب با هفته بارداری و وضعیت مادر یا جنین تفسیر شود.
چه بیماری‌هایی می‌توانند شبیه آن باشند؟
سپسیس، HELLP، آسیب شدید کبد، بیماری‌های خودایمنی فعال و بدخیمی‌ها باید در نظر گرفته شوند. بررسی دقیق تشخیص افتراقی مانع تصمیم درمانی نادرست یا تأخیر در درمان وضعیت‌های مهم می‌شود.
خطرات برای مادر و جنین چیست؟
درگیری شدید کبد، مغز، ریه یا انعقاد ممکن است سریع پیشرفت کند؛ تأخیر در تشخیص پیامد جدی دارد. خطر فردی براساس شرایط بیمار، وجود عارضه‌های همراه، زمان تشخیص و مراقبت موجود متفاوت است.
مراقبت و درمان؛ چه گزینه‌هایی وجود دارد؟
درمان در بیمارستان مجهز و توسط تیم خون، عفونی، روماتولوژی و زنان انجام می‌شود و ممکن است کنترل محرک و درمان‌های هدفمند التهاب ایمنی لازم باشد. تصمیم نهایی پس از توضیح منافع و خطرها و با توجه به خواست آگاهانه بیمار و امکان دسترسی به خدمات فوق‌تخصصی گرفته می‌شود.
بعد از زایمان و در بارداری آینده چه پیگیری لازم است؟
پس از بهبود، علت محرک، احتمال عود و برنامه مراقبت در بارداری بعدی بررسی می‌شود. حفظ گزارش‌های آزمایشگاهی، تصویربرداری، آسیب‌شناسی و خلاصه ترخیص به تدوین برنامه مراقبتی آینده کمک می‌کند.
پرسش‌های متداول بیماران
آیا داشتن این علامت‌ها به معنی ابتلا است؟
خیر. تشخیص فقط با ارزیابی تخصصی و آزمایش‌ها یا تصویربرداری مناسب انجام می‌شود.
آیا بیماری به خاطر رفتار روزمره مادر ایجاد شده است؟
نمی‌توان بدون بررسی علت و شواهد، رفتار مادر را عامل دانست. درباره عوامل خطر شناخته‌شده باید با پزشک مشورت شود.
آیا هر مبتلا باید زایمان زودهنگام یا جراحی داشته باشد؟
خیر. روش مراقبت و زمان مداخله به تشخیص، سن بارداری، وضعیت مادر و جنین و امکانات درمانی وابسته است.
آیا باید آزمایش‌ها را بدون ویزیت تکرار کنیم؟
خیر. نوع و فاصله ارزیابی‌ها باید براساس شرایط پرونده با متخصص هماهنگ شود.
منابع علمی و تاریخ بازبینی
- [1] Haemophagocytic lymphohistiocytosis in pregnancy and postpartum: UK HLH network case series. 2025 case series; small cohort.
تاریخ بررسی منابع: ۴ نوامبر ۲۰۲۶ | وضعیت: پیش‌نویس؛ نیازمند بازبینی نهایی پزشک برای نسخه متن، تصاویر و توضیحات آن‌ها.
دریافت نوبت برای بررسی غیراضطراری
برای مرور مدارک پزشکی و هماهنگی ویزیت غیراضطراری از مسیرهای رسمی استفاده کنید؛ موارد اورژانسی به بیمارستان مجهز نیاز دارند.