واکسن در بارداری؛ آنفلوانزا، سیاه‌سرفه و واکسن‌های نیازمند بررسی
در بارداری، اسم دقیق واکسن و زمان تزریق مهم است. بعضی واکسن‌ها برای محافظت مادر و نوزاد توصیه می‌شوند، بعضی بر اساس خطر فرد بررسی می‌شوند و بعضی باید به پس از بارداری موکول شوند.
چرا نسخه واکسیناسیون برای همه یکسان نیست؟
سن بارداری، کارت واکسن، بیماری زمینه‌ای، سابقه حساسیت شدید، سفر، تماس شغلی و برنامه کشوری در تصمیم اثر دارند. توصیه یک راهنمای خارجی، به معنی موجود بودن همان فرآورده یا اجرای همان زمان‌بندی در ایران نیست. نام واکسن و برنامه مناسب را با پزشک و مرکز بهداشت هماهنگ کنید.
هدف فقط پیشگیری از بیماری مادر نیست؛ در برخی واکسن‌ها آنتی‌بادی مادر از جفت به جنین می‌رسد و به محافظت نوزاد در ماه‌های اول کمک می‌کند. زمان تزریق بر فرصت ایجاد و انتقال آنتی‌بادی اثر دارد.
واکسن آنفلوانزا در کدام ماه مجاز است؟
واکسن تزریقی غیرزنده آنفلوانزا می‌تواند در هر سه‌ماهه بارداری بر اساس فصل و برنامه جاری استفاده شود. نوع زنده ضعیف‌شده که به صورت اسپری بینی است، در بارداری استفاده نمی‌شود. اگر صرفاً شنیده‌اید «واکسن آنفلوانزا»، نام و نوع فرآورده را بررسی کنید.
زمان مناسب با فصل گردش ویروس در محل زندگی تطبیق داده می‌شود. سابقه دریافت سال قبل، جای واکسن فصل جدید را نمی‌گیرد. علائم تنفسی شدید یا تب را هم صرفاً با واکسینه بودن بی‌اهمیت ندانید.
Tdap با واکسن کزاز معمولی چه تفاوتی دارد؟
Tdap علاوه بر کزاز و دیفتری، جزء سیاه‌سرفه دارد؛ Td این جزء را ندارد. در راهنمای CDC، Tdap در هر بارداری بین هفته ۲۷ تا ۳۶، ترجیحاً ابتدای این بازه، برای انتقال محافظت به نوزاد توصیه می‌شود. این توصیه باید با دسترسی و دستورالعمل محل ارائه خدمت تطبیق داده شود.
اگر قبلاً واکسن کزاز زده‌اید، از روی آن درباره پوشش سیاه‌سرفه نتیجه نگیرید. کارت واکسن را نشان دهید. برای زخم پرخطر یا شرایط ویژه، برنامه ممکن است متفاوت باشد؛ نوبت اضافی را خودتان تعیین نکنید.
RSV و کووید چه جایگاهی دارند؟
در راهنمای CDC که ۷ اکتبر ۲۰۲۶ بازبینی شده، برای محافظت از نوزاد در آمریکا دو مسیر مطرح است: واکسن مشخص مادر در هفته‌های ۳۲ تا ۳۶ در فصل تعیین‌شده، یا ایمن‌سازی نوزاد با فرآورده مناسب. بیشتر نوزادان به هر دو مسیر نیاز ندارند و تصمیم به سابقه واکسیناسیون مادر و شرایط نوزاد بستگی دارد. نام فرآورده و جزئیات برنامه اهمیت دارند.
این برنامه برای آمریکا تنظیم شده است؛ فصل، دسترسی و ضوابط ایران ممکن است متفاوت باشند. فرآورده‌های RSV را خودسرانه جایگزین نکنید و درباره گزینه‌های موجود در محل با پزشک گفت‌وگو کنید. منبع: CDC، واکسن‌های بارداری، بازبینی ۷ اکتبر ۲۰۲۶؛ تاریخ بررسی: ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶.
توصیه کووید، نوع واکسن و دوزهای فصل‌های مختلف ممکن است تغییر کند. برای این مورد از برنامه جاری مرکز بهداشت و ارزیابی پزشک استفاده کنید؛ توصیه چند سال قبل یا تجربه بارداری پیشین، برنامه فعلی را تعیین نمی‌کند.
کدام واکسن‌ها به بررسی بیشتر نیاز دارند؟
| گروه | نکته تصمیم |
|---|---|
| MMR و آبله‌مرغان | واکسن زنده‌اند و در بارداری تزریق نمی‌شوند؛ تکمیل پیش از بارداری یا پس از زایمان بررسی می‌شود. |
| هپاتیت A یا B | سابقه ایمنی و خطر تماس تعیین‌کننده‌اند. |
| HPV | ادامه نوبت‌ها معمولاً تا پایان بارداری به تعویق می‌افتد. |
| واکسن سفر | به مقصد، نوع واکسن و خطر بیماری بستگی دارد؛ مشاوره پیش از سفر لازم است. |
اگر واکسنی را پیش از اطلاع از بارداری دریافت کرده‌اید، نام، تاریخ و شماره نوبت را ثبت کنید. این اتفاق به‌تنهایی حکم آسیب قطعی یا پایان بارداری نیست و باید اختصاصی ارزیابی شود.
برای تنظیم برنامه چه چیزهایی همراه ببریم؟
- کارت واکسن یا عکس خوانای سوابق، با نام و تاریخ فرآورده‌ها.
- هفته دقیق بارداری و تاریخ احتمالی زایمان.
- شرح واکنش شدید قبلی، بیماری زمینه‌ای و داروهای مؤثر بر ایمنی.
- مقصد و زمان سفر و احتمال تماس شغلی یا خانوادگی.
در پایان ویزیت، نام واکسن، زمان مراجعه و نوبت‌های باقیمانده را یادداشت کنید. اگر یک نوبت به تعویق افتاد، درباره ادامه برنامه بپرسید؛ معمولاً نباید خودسرانه همه نوبت‌ها را از ابتدا شروع کرد.
پرسش‌های رایج
برای تزریق باید حتماً تا سه‌ماهه دوم صبر کنم؟
این حکم برای همه واکسن‌ها درست نیست؛ نوع واکسن و علت تزریق تعیین‌کننده‌اند.
شیردهی مانع تکمیل واکسن‌هاست؟
بسیاری از واکسن‌ها هنگام شیردهی قابل استفاده‌اند، اما برنامه هر واکسن باید جداگانه بررسی شود.
همه واکسن‌های خارجی برای من لازم‌اند؟
خیر؛ برنامه کشوری، فرآورده مجاز و نیاز فردی مبناست، نه تعداد واکسن‌های نام‌برده در یک مقاله.
مطالعه مرتبط و قدم بعدی
برای بررسی شرایط خودتان نوبت بگیرید
برای انتخاب محل مراجعه و هماهنگی زمان، با پذیرش مطب تماس بگیرید. نتیجه آزمایش‌ها، گزارش تصویربرداری و فهرست داروهای مرتبط را همراه داشته باشید.
تهران، ونک
زمان و محل مراجعه پس از هماهنگی با مطب مشخص می‌شود. در علائم هشدار یا وضعیت اورژانسی، منتظر پاسخ واتساپ یا نوبت مطب نمانید و به مرکز درمانی مناسب مراجعه کنید.