دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداری
خونریزی خودبه‌خودی داخل شکم در بارداری (SHiP)؛ یک اورژانس نادر
SHiP به خونریزی داخلی داخل حفره صفاق در دوران بارداری بدون ضربه آشکار گفته می‌شود. در برخی گزارش‌ها آندومتریوز عمیق با آن ارتباط داشته، اما این ارتباط به معنای علت واحد در همه بیماران نیست.
دسته‌بندی علمی: با دوران بارداری یا لانه‌گزینی جنین ارتباط دارد؛ میزان شیوع دقیق در متن تنها در صورت وجود داده معتبر ذکر می‌شود. مقاله اطلاعات عمومی است، نه توصیه برای درمان فردی.
چه زمانی فوراً به اورژانس مراجعه کنیم؟
درد ناگهانی و شدید شکم، احساس فشار شکمی همراه رنگ‌پریدگی، تعریق سرد، افت هوشیاری یا غش در بارداری نیازمند کمک اورژانسی است، حتی اگر خونریزی واژینال دیده نشود. خونریزی داخل شکم ممکن است بدون خونریزی خارجی رخ دهد.
تعریف دقیق بیماری و ارتباط آن با بارداری
SHiP به خونریزی داخلی داخل حفره صفاق در دوران بارداری بدون ضربه آشکار گفته می‌شود. در برخی گزارش‌ها آندومتریوز عمیق با آن ارتباط داشته، اما این ارتباط به معنای علت واحد در همه بیماران نیست. این وضعیت در ارتباط با بارداری رخ می‌دهد، اما تشخیص آن فقط بر پایه علائم عمومی امکان‌پذیر نیست.
چقدر نادر است و چه زمانی ممکن است رخ دهد؟
می‌تواند در نیمه دوم بارداری یا حوالی زایمان مطرح شود و در ابتدا با جداشدگی جفت یا دردهای معمول شکمی اشتباه شود. آمار منتشرشده در گزارش‌های تک‌موردی به معنای شیوع جمعیتی نیست. در صورت نامشخص‌بودن مخرج جمعیتی، از اعلام عدد قطعی خودداری می‌شود.
علائم احتمالی و نشانه‌های مهم
درد ناگهانی و شدید شکم، رنگ‌پریدگی، سرگیجه، افت فشار، بی‌حالی و گاهی اختلال ضربان قلب جنین از نشانه‌ها هستند؛ خونریزی ممکن است بدون خروج خون از واژن باشد. این علائم در برخی مشکلات شایع‌تر نیز دیده می‌شوند و هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص قطعی را اثبات نمی‌کنند.
چگونه تشخیص داده می‌شود؟
ارزیابی فوری علائم حیاتی، هموگلوبین، انعقاد، سونوگرافی و در صورت نیاز بررسی جراحی برای یافتن محل خونریزی انجام می‌شود. نتایج باید با سابقه بارداری، معاینه و ارزیابی تخصصی متناسب با هفته بارداری و وضعیت مادر یا جنین تفسیر شود.
چه بیماری‌هایی می‌توانند شبیه آن باشند؟
جداشدگی جفت، پارگی رحم، پارگی کیست یا عروق، حاملگی خارج رحمی و شکم حاد جراحی باید در نظر گرفته شوند. بررسی دقیق تشخیص افتراقی مانع تصمیم درمانی نادرست یا تأخیر در درمان وضعیت‌های مهم می‌شود.
خطرات برای مادر و جنین چیست؟
خونریزی حجیم می‌تواند جان مادر و جنین را تهدید کند؛ نیاز به تزریق خون یا جراحی و احتمال زایمان زودرس وجود دارد. خطر فردی براساس شرایط بیمار، وجود عارضه‌های همراه، زمان تشخیص و مراقبت موجود متفاوت است.
مراقبت و درمان؛ چه گزینه‌هایی وجود دارد؟
در صورت ناپایداری مادر، احیا و کنترل خونریزی در بیمارستان فوریت دارد؛ مدیریت ادامه بارداری تنها پس از پایدارشدن وضعیت و با نظر تیم زنان و جراحی است. تصمیم نهایی پس از توضیح منافع و خطرها و با توجه به خواست آگاهانه بیمار و امکان دسترسی به خدمات فوق‌تخصصی گرفته می‌شود.
بعد از زایمان و در بارداری آینده چه پیگیری لازم است؟
بعد از درمان باید علت احتمالی خونریزی از جمله آندومتریوز و وضعیت بیمار برای مراقبت‌های بعدی مستند شود. حفظ گزارش‌های آزمایشگاهی، تصویربرداری، آسیب‌شناسی و خلاصه ترخیص به تدوین برنامه مراقبتی آینده کمک می‌کند.
پرسش‌های متداول بیماران
آیا داشتن این علامت‌ها به معنی ابتلا است؟
خیر. تشخیص فقط با ارزیابی تخصصی و آزمایش‌ها یا تصویربرداری مناسب انجام می‌شود.
آیا بیماری به خاطر رفتار روزمره مادر ایجاد شده است؟
نمی‌توان بدون بررسی علت و شواهد، رفتار مادر را عامل دانست. درباره عوامل خطر شناخته‌شده باید با پزشک مشورت شود.
آیا هر مبتلا باید زایمان زودهنگام یا جراحی داشته باشد؟
خیر. روش مراقبت و زمان مداخله به تشخیص، سن بارداری، وضعیت مادر و جنین و امکانات درمانی وابسته است.
آیا باید آزمایش‌ها را بدون ویزیت تکرار کنیم؟
خیر. نوع و فاصله ارزیابی‌ها باید براساس شرایط پرونده با متخصص هماهنگ شود.
منابع علمی و تاریخ بازبینی
- [1] Spontaneous haemoperitoneum in pregnancy associated with endometriosis. 2024 case report; clinical context not incidence.
تاریخ بررسی منابع: ۴ نوامبر ۲۰۲۶ | وضعیت: پیش‌نویس؛ نیازمند بازبینی نهایی پزشک برای نسخه متن، تصاویر و توضیحات آن‌ها.
دریافت نوبت برای بررسی غیراضطراری
برای مرور مدارک پزشکی و هماهنگی ویزیت غیراضطراری از مسیرهای رسمی استفاده کنید؛ موارد اورژانسی به بیمارستان مجهز نیاز دارند.