دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداری
سرطان تخمدان هم‌زمان با بارداری؛ توده مشکوک و تصمیم درمانی
بیشتر توده‌های تخمدانی پیدا‌شده در دوران بارداری خوش‌خیم‌اند، اما بخشی ممکن است بدخیم باشند. سرطان تخمدان در بارداری یک بیماری هم‌زمان و نادر است؛ از روی «کیست» در سونوگرافی نمی‌توان بدخیمی را قطعی اعلام کرد.
دسته‌بندی علمی: ممکن است هم‌زمان با بارداری وجود داشته باشد ولی الزاماً ناشی از بارداری نیست؛ میزان شیوع دقیق در متن تنها در صورت وجود داده معتبر ذکر می‌شود. مقاله اطلاعات عمومی است، نه توصیه برای درمان فردی.
چه زمانی فوراً به اورژانس مراجعه کنیم؟
درد ناگهانی و شدید یک‌طرف لگن همراه استفراغ، غش یا خونریزی شدید در فرد دارای توده تخمدان نیازمند اورژانس است؛ پیچ‌خوردگی یا خونریزی از علل ممکن‌اند. شک به بدخیمی تخمدان به‌تنهایی به معنی یک وضعیت اورژانسی نیست اما ارزیابی متخصص نباید به تعویق بیفتد.
تعریف دقیق بیماری و ارتباط آن با بارداری
بیشتر توده‌های تخمدانی پیدا‌شده در دوران بارداری خوش‌خیم‌اند، اما بخشی ممکن است بدخیم باشند. سرطان تخمدان در بارداری یک بیماری هم‌زمان و نادر است؛ از روی «کیست» در سونوگرافی نمی‌توان بدخیمی را قطعی اعلام کرد. این بیماری الزاماً مختص دوران حاملگی فعال نیست؛ نوع ارتباط با بارداری و زمان بروز باید دقیقاً بررسی شود.
چقدر نادر است و چه زمانی ممکن است رخ دهد؟
اغلب هنگام سونوگرافی بارداری یا بررسی درد و توده لگنی کشف می‌شود؛ بعضی انواع سرطان تخمدان در سنین باروری بیشتر از انواع دیگر دیده می‌شوند. آمار منتشرشده در گزارش‌های تک‌موردی به معنای شیوع جمعیتی نیست. در صورت نامشخص‌بودن مخرج جمعیتی، از اعلام عدد قطعی خودداری می‌شود.
علائم احتمالی و نشانه‌های مهم
بیمار ممکن است بی‌علامت باشد یا احساس پری شکم، درد لگن، بزرگ‌شدن توده یا در صورت پیچ‌خوردگی درد ناگهانی داشته باشد. این علائم در برخی مشکلات شایع‌تر نیز دیده می‌شوند و هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص قطعی را اثبات نمی‌کنند.
چگونه تشخیص داده می‌شود؟
سونوگرافی تخصصی با ارزیابی ساختار و عروق توده، در صورت نیاز MRI بدون کنتراست و آزمایش‌های منتخب با در نظر گرفتن تغییرات طبیعی بارداری انجام می‌شود؛ تفسیر CA-125 به‌تنهایی کافی نیست. نتایج باید با سابقه بارداری، معاینه و ارزیابی تخصصی متناسب با هفته بارداری و وضعیت مادر یا جنین تفسیر شود.
چه بیماری‌هایی می‌توانند شبیه آن باشند؟
کیست جسم زرد، درموئید، اندومتریوما، لوتئوم بارداری و هایپررآکتیو لوتئینالیس باید از بدخیمی افتراق داده شوند. بررسی دقیق تشخیص افتراقی مانع تصمیم درمانی نادرست یا تأخیر در درمان وضعیت‌های مهم می‌شود.
خطرات برای مادر و جنین چیست؟
در صورت بدخیمی، مرحله بیماری و ضرورت درمان ممکن است پیامدهای مادر و جنین را تحت تأثیر قرار دهد. جراحی لازم نباید صرفاً به دلیل سن بارداری غیرمنطقی به تعویق افتد. خطر فردی براساس شرایط بیمار، وجود عارضه‌های همراه، زمان تشخیص و مراقبت موجود متفاوت است.
مراقبت و درمان؛ چه گزینه‌هایی وجود دارد؟
طرح درمان در تیم انکولوژی زنان و طب مادر و جنین و با توجه به سن بارداری، نوع سلولی و مرحله تعیین می‌شود؛ نیاز به جراحی یا داروها باید فردی بررسی شود. تصمیم نهایی پس از توضیح منافع و خطرها و با توجه به خواست آگاهانه بیمار و امکان دسترسی به خدمات فوق‌تخصصی گرفته می‌شود.
بعد از زایمان و در بارداری آینده چه پیگیری لازم است؟
پس از درمان، پیگیری آنکولوژی و برنامه باروری آینده طبق نوع سرطان، درمان انجام‌شده و بافت‌های حفظ‌شده صورت می‌گیرد. حفظ گزارش‌های آزمایشگاهی، تصویربرداری، آسیب‌شناسی و خلاصه ترخیص به تدوین برنامه مراقبتی آینده کمک می‌کند.
پرسش‌های متداول بیماران
آیا داشتن این علامت‌ها به معنی ابتلا است؟
خیر. تشخیص فقط با ارزیابی تخصصی و آزمایش‌ها یا تصویربرداری مناسب انجام می‌شود.
آیا بیماری به خاطر رفتار روزمره مادر ایجاد شده است؟
نمی‌توان بدون بررسی علت و شواهد، رفتار مادر را عامل دانست. درباره عوامل خطر شناخته‌شده باید با پزشک مشورت شود.
آیا هر مبتلا باید زایمان زودهنگام یا جراحی داشته باشد؟
خیر. روش مراقبت و زمان مداخله به تشخیص، سن بارداری، وضعیت مادر و جنین و امکانات درمانی وابسته است.
آیا باید آزمایش‌ها را بدون ویزیت تکرار کنیم؟
خیر. نوع و فاصله ارزیابی‌ها باید براساس شرایط پرونده با متخصص هماهنگ شود.
منابع علمی و تاریخ بازبینی
- [1] Ovarian Cancer During Pregnancy. 2023 clinical review.
- [2] FIGO best practice — Cancer in pregnancy. 2025 FIGO best practice and narrative review.
تاریخ بررسی منابع: ۴ نوامبر ۲۰۲۶ | وضعیت: پیش‌نویس؛ نیازمند بازبینی نهایی پزشک برای نسخه متن، تصاویر و توضیحات آن‌ها.
دریافت نوبت برای بررسی غیراضطراری
برای مرور مدارک پزشکی و هماهنگی ویزیت غیراضطراری از مسیرهای رسمی استفاده کنید؛ موارد اورژانسی به بیمارستان مجهز نیاز دارند.