دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، متخصص زنان و زایمان
دکتر فاطمه آقاجان‌زاده

دانشنامه سلامت زنان

آبله‌مرغان در بارداری؛ پس از تماس یا شروع دانه‌ها چه کنیم؟

پاسخ مستقیم بالینی

اگر باردارید و با آبله‌مرغان تماس داشته‌اید و از ایمنی خود مطمئن نیستید، همان روز با تیم درمان تماس بگیرید؛ منتظر دانه پوستی نمانید. اگر راش شروع شده، پیش از مراجعه حضوری اطلاع دهید تا از تماس با دیگر زنان باردار و نوزادان جلوگیری شود. واکسن زنده آبله‌مرغان در بارداری تجویز نمی‌شود. [۱،۳]

تصویرسازی آموزشی آبله‌مرغان در بارداری؛ پس از تماس یا شروع دانه‌ها چه کنیم؟ — دکتر فاطمه آقاجان‌زاده
تصویرسازی مفهومی آموزشی؛ نمای واقعی بیمار، نتیجه آزمایش یا محل واقعی مطب نیست.

علائم و زمان اطلاع‌دادن

تب و دانه‌های تاولی خارش‌دار می‌توانند مطرح‌کننده آبله‌مرغان باشند. تشخیص راش در بارداری همیشه از راه عکس ممکن نیست. زمان شروع راش، هفته بارداری و زمان تماس را دقیق بگویید، چون فرصت درمان و تصمیم مراقبتی به آن‌ها وابسته است. [۱]

علت و تماس با آبله‌مرغان یا زونا

عامل، ویروس واریسلا زوستر است. تماس نزدیک با فرد مبتلا به آبله‌مرغان و بعضی تماس‌ها با ضایعات فعال زونا می‌تواند برای فرد غیرایمن اهمیت داشته باشد. ارزیابی نوع تماس، مدت، محل ضایعه و وضعیت ایمنی را پزشک انجام می‌دهد؛ هر مواجهه گذرا یک خطر یکسان ندارد. [۱،۲]

چگونه ایمنی و نیاز به پیشگیری بررسی می‌شود؟

سابقه معتبر بیماری، واکسیناسیون و در شرایط لازم آزمایش آنتی‌بادی VZV بررسی می‌شوند. در فرد واکسینه‌شده، منفی‌بودن بعضی آزمایش‌های آنتی‌بادی ممکن است وضعیت ایمنی را به‌درستی نشان ندهد. فهرست واکسن‌ها و سابقه ضعف ایمنی را همراه داشته باشید و از تصمیم خودسرانه فقط بر اساس یک عدد آزمایش پرهیز کنید. [۲]

پیشگیری پس از تماس با درمان بیماری فرق دارد

پیشگیری برای فرد در معرض تماس و بدون بیماری بالینی، با درمان پس از شروع راش یکسان نیست. راهنمای UKHSA به‌روزشده در ۲۰۲۶، ضدویروس خوراکی را برای برخی زنان باردار مستعد پس از تماس توصیه می‌کند. زمان شروع و مدت دوره باید با تعریف تماس و شرایط فرد محاسبه شود؛ این مقاله دستور مصرف شخصی نیست. [۲]

چرا نسخه کشورهای مختلف را نباید خودسرانه اجرا کرد؟

دسترسی به فرآورده‌های ایمنوگلوبولین و سیاست پیشگیری در کشورها متفاوت است؛ CDC و UKHSA مسیرهای یکسانی برای همه شرایط ندارند. انتخاب ضدویروس یا ایمنوگلوبولین به اندیکاسیون، زمان تماس، بیماری کلیه و دسترسی محلی وابسته است. از خرید یا تزریق خودسرانه فرآورده خونی پرهیز کنید. [۲،۳]

درمان پس از شروع راش

ارزیابی زودهنگام مهم است؛ در بیماران مناسب، پزشک ضدویروس تجویز می‌کند و در بیماری شدید ممکن است بستری و درمان وریدی لازم شود. تأخیر برای یافتن نوبت روتین مناسب نیست. وجود بیماری ریوی، ضعف ایمنی یا مصرف داروهای سرکوب ایمنی را فوراً اعلام کنید. [۱،۳]

عوارض مادر و جنین

آبله‌مرغان در بارداری می‌تواند موجب عفونت ریه و عوارض جدی مادر شود. خطر جنینی به زمان عفونت وابسته است و ابتلای مادر الزاماً به آسیب جنین منجر نمی‌شود. شروع بیماری نزدیک زایمان برای برنامه مراقبت نوزاد اهمیت ویژه دارد؛ تیم نوزادان باید در جریان باشد. [۱،۳]

مراقبت خانگی و کاهش انتقال

پیش از رفتن به درمانگاه تماس بگیرید و تا دریافت دستور، از تماس با زنان باردار و نوزادان پرهیز کنید. درباره داروی تب، مراقبت پوست و مایعات از تیم درمان راهنمایی بگیرید. برای کنترل خارش از مصرف خودسرانه دارو یا فرآورده ناشناخته پرهیز کنید. واکسیناسیون پس از زایمان در فرد غیرایمن قابل بررسی است. [۱]

هشدارهای مراجعه اورژانسی

تنگی نفس یا درد قفسه سینه، سردرد شدید، خواب‌آلودگی غیرعادی، استفراغ شدید، خون‌ریزی واژینال، راش خون‌ریزی‌دهنده یا بیماری پوستی شدید نیازمند ارزیابی بیمارستانی‌اند. هنگام تماس، احتمال آبله‌مرغان را اطلاع دهید تا مسیر ایزولاسیون مناسب فراهم شود. [۱،۳]

شواهد و تصمیم مشترک

شواهد ایمنی ضدویروس‌ها و اثربخشی پیشگیری یکسان نیستند؛ پیشگیری از عفونت مادر لزوماً تضمین جلوگیری از عارضه جنینی نیست. سال درج‌شده در آدرس راهنمای UKHSA، سال آخرین به‌روزرسانی متن را تعیین نمی‌کند؛ نسخه بازیابی‌شده تاریخ ۱۹ مارس ۲۰۲۶ دارد. [۲]

تصویر آموزشی مستقل پرسش‌های بیمار درباره آبله مرغان در بارداری؛ واکسن را همین حالا بزنم؟؛ تا شروع دانه‌ها صبر کنم؟؛ اگر بیماری نزدیک زایمان باشد چه؟
تصویر آموزشی مستقل پرسش‌های بیمار درباره آبله مرغان در بارداری؛ واکسن را همین حالا بزنم؟؛ تا شروع دانه‌ها صبر کنم؟؛ اگر بیماری نزدیک زایمان باشد چه؟. کارت مفهومی بر پایه پرسش‌های همان متن؛ تصویر بیمار نیست و تأیید پزشکی ندارد.

پرسش‌های رایج

واکسن را همین حالا بزنم؟

واکسن زنده در بارداری توصیه نمی‌شود؛ درباره پیشگیری مناسب پس از تماس فوری مشورت کنید. [۳]

تا شروع دانه‌ها صبر کنم؟

خیر؛ بررسی ایمنی و پیشگیری ممکن است پیش از بروز بیماری لازم باشد. [۱،۲]

اگر بیماری نزدیک زایمان باشد چه؟

باید فوراً تیم زنان و نوزادان مطلع شوند تا برنامه مراقبت تعیین شود. [۳]

مطالعه مرتبط

منابع قابل پیگیری

  1. RCOG؛ آبله‌مرغان و بارداری، به‌روزرسانی دسامبر ۲۰۲۴
  2. UKHSA؛ پیشگیری پس از تماس واریسلا، به‌روزرسانی مارس ۲۰۲۶، بخش زنان باردار
  3. CDC؛ راهنمای واریسلا در افراد پرخطر، مرجع مکمل ۲۰۲۴

بازیابی منابع: ۳ نوامبر ۲۰۲۶. سال واقعی هر راهنما حفظ شده است؛ منبع قدیمی به‌عنوان راهنمای جدید معرفی نمی‌شود.

مسیر مراجعه و نوبت‌دهی

تماس با آبله‌مرغان یا راش جدید را همان روز به تیم درمان اطلاع دهید. نوبت واتساپی برای پیگیری غیراضطراری است و نباید ارزیابی زمان‌حساس را عقب بیندازد.

نوبت از طریق واتساپراهنمای رسمی نوبت‌دهی