دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، متخصص زنان و زایمان
دکتر فاطمه آقاجان‌زاده

راهنمای آموزشی سلامت زنان • نسخه مستقل برای بازبینی

عفونت دندان و سلامت لثه در بارداری؛ چه درمانی را نباید عقب انداخت؟

بارداری دلیل به‌تعویق‌انداختن عفونت یا درد شدید دندان تا پس از زایمان نیست. درمان‌های لازم دندان‌پزشکی، از جمله ترمیم، درمان ریشه یا کشیدن دندانِ نیازمند درمان، با انتخاب روش مناسب قابل انجام‌اند. زمان و نوع اقدام را دندان‌پزشک با توجه به وضعیت بارداری و فوریت مشکل تعیین می‌کند. [۱، ۲]

نمودار مفهومی سلامت دهان در بارداری؛ تشخیص درد، اطلاع بارداری، درمان لازم، مراقبت روزانه
نمودار مفهومی سلامت دهان در بارداری؛ تشخیص درد، اطلاع بارداری، درمان لازم، مراقبت روزانه. تصویر آموزشی مفهومی.

خون‌ریزی لثه با آبسه یکسان نیست

تغییرات هورمونی می‌توانند واکنش لثه به پلاک را بیشتر کنند؛ تهوع، استفراغ، تغییر غذا و دشواری مسواک‌زدن نیز بر سلامت دهان اثر می‌گذارند. اما درد شدید موضعی، تورم صورت، تب یا مزه بد دهان ممکن است نشانه عفونت باشند. از روی عکس اینترنتی نمی‌توان التهاب ساده، پوسیدگی و آبسه را از هم جدا کرد. [۱، ۳]

برای چه علائمی سریع مراجعه کنیم؟

شک به آبسه، درد شدید یا تورم صورت نیازمند نوبت فوری دندان‌پزشکی است؛ آبسه خودبه‌خود درمان نمی‌شود. دشواری نفس‌کشیدن یا بلع، تورم زیاد دهان، مشکل چشم یا بازنشدن قابل‌توجه دهان ارزیابی اورژانسی می‌خواهد. برای این علائم منتظر پاسخ پیام‌رسان مطب زنان نمانید. بارداربودن را هنگام پذیرش بگویید. [۳]

آیا عکس و بی‌حسی ممنوع‌اند؟

عکس تشخیصی ضروری دندان و بی‌حسی موضعی مناسب را نباید صرفاً به علت بارداری ممنوع دانست. دندان‌پزشک ضرورت تصویر، روش کم‌پرتو و نوع دارو را انتخاب می‌کند. بی‌حسی موضعی با آرام‌بخشی یا بیهوشی یکسان نیست؛ برای روش‌های عمیق‌تر ارزیابی جداگانه لازم است. «همه داروها بی‌خطرند» نتیجه این توصیه نیست. [۱]

چه اطلاعاتی به دندان‌پزشک بدهیم؟

هفته بارداری، موعد تقریبی زایمان، بارداری پرخطر، حساسیت دارویی و فهرست داروها و مکمل‌ها را همراه ببرید. سابقه خون‌ریزی یا مصرف داروی ضدانعقاد را پنهان نکنید. اگر وضعیت مادر پیچیده باشد، هماهنگی مستقیم دندان‌پزشک و تیم بارداری کمک می‌کند. در ماه‌های آخر، وضعیت صندلی و وقفه‌های کوتاه باید با راحتی و علائم مادر تنظیم شوند. [۱، ۲]

کارت مستقل پرسش‌های بیمار درباره سلامت دهان در بارداری؛ برای درمان ریشه باید حتماً تا سه‌ماهه دوم صبر کنم؟؛ هر خون‌ریزی لثه به آنتی‌بیوتیک نیاز دارد؟؛ مطب زنان آبسه را درمان می‌کند؟
کارت مستقل پرسش‌های بیمار درباره سلامت دهان در بارداری؛ برای درمان ریشه باید حتماً تا سه‌ماهه دوم صبر کنم؟؛ هر خون‌ریزی لثه به آنتی‌بیوتیک نیاز دارد؟؛ مطب زنان آبسه را درمان می‌کند؟. تصویر آموزشی مفهومی.

آنتی‌بیوتیک جای درمان دندان را نمی‌گیرد

آبسه ممکن است به تخلیه، درمان ریشه یا کشیدن دندان نیاز داشته باشد؛ گاهی آنتی‌بیوتیک هم تجویز می‌شود. مصرف نسخه باقی‌مانده دیگران یا تکرار مسکن، علت را برطرف نمی‌کند. انتخاب دارو به هفته بارداری، حساسیت و وضعیت بالینی وابسته است؛ توصیه عمومی مسکن در صفحات غیرمختص بارداری را نسخه شخصی خود ندانید. [۱، ۳]

مراقبت روزانه بدون آسیب به لثه

مسواک نرم، خمیردندان فلورایددار و تمیزکردن بین دندان‌ها را منظم ادامه دهید. خون‌ریزی خفیف لثه دلیل کنارگذاشتن نظافت نیست؛ تداوم آن باید بررسی شود. پس از استفراغ، دهان را آبکشی کنید و فوراً مسواک نزنید. مواجهه مکرر دندان با خوراکی شیرین را کاهش دهید؛ از رژیم محدودکننده بدون هماهنگی در بارداری استفاده نکنید. [۲، ۳]

درمان لثه چه چیزی را تضمین نمی‌کند؟

بیماری لثه با برخی پیامدهای نامطلوب بارداری ارتباط آماری دارد، اما درمان آن نباید به‌عنوان تضمین جلوگیری از زایمان زودرس تبلیغ شود. هدف روشن، درمان بیماری دهان و حفظ توان خوردن و سلامت مادر است. کار ضروری را عقب نیندازید؛ برای اقدام صرفاً زیبایی یا انتخابی، زمان‌بندی را جداگانه بررسی کنید. [۱، ۲]

پرسش‌های رایج

برای درمان ریشه باید حتماً تا سه‌ماهه دوم صبر کنم؟

در درد یا عفونت لازم نیست درمان ضروری خودکار تا آن زمان عقب بیفتد؛ فوریت با دندان‌پزشک است. [۱، ۲]

هر خون‌ریزی لثه به آنتی‌بیوتیک نیاز دارد؟

خیر؛ ابتدا علت و وضعیت لثه باید معاینه شود. [۱]

مطب زنان آبسه را درمان می‌کند؟

درمان اصلی با دندان‌پزشک است؛ تیم زنان برای ملاحظات بارداری هماهنگی می‌کند. [۱، ۳]

مطالعه مرتبط

منابع

شماره منبع کنار متن آمده است. تاریخ بررسی دسترسی: ۳ نوامبر ۲۰۲۶. توصیه خارجی عین برنامه اجرایی ایران نیست؛ امکانات، نسخه و پیگیری باید با تیم درمان محلی تطبیق داده شوند.

  1. American Dental Association — Pregnancy — Oral Health Topicsتاریخ نسخه: living page; cites ACOG opinion reaffirmed 2025; checked 2026-11-03
  2. American Academy of Pediatric Dentistry — Oral Health Care for the Pregnant Pediatric Dental Patientتاریخ نسخه: 2025
  3. NHS — Dental abscessتاریخ نسخه: 2026-03-18

این راهنما برای آموزش است؛ تشخیص و درمان فردی با معاینه و ارزیابی پرونده انجام می‌شود.

هماهنگی مراجعه

برای بررسی شرایط و هماهنگی مراجعه در شهریار، اندیشه یا تهران/ونک، با پذیرش تماس بگیرید. نیاز به ارجاع تخصصی و محل انجام بررسی را پیش از مراجعه مشخص کنید. در علائم اورژانسی منتظر پاسخ پیام یا نوبت مطب نمانید.