کم یا زیاد بودن آب دور جنین؛ تفسیر AFI و DVP و راه پیگیری
کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک، یک یافته سونوگرافی است که باید کنار هفته بارداری، رشد جنین و علائم مادر تفسیر شود. یک عدد به‌تنهایی علت مشکل یا زمان زایمان را تعیین نمی‌کند.
مایع آمنیوتیک چیست و چطور اندازه‌گیری می‌شود؟
مایع اطراف جنین به حرکت و رشد او کمک می‌کند و از فشار روی بند ناف می‌کاهد. مقدار آن با سن بارداری تغییر می‌کند. سونوگرافی حجم واقعی را مستقیماً اندازه نمی‌گیرد؛ با اندازه‌گیری حفره‌های مایع، آن را تخمین می‌زند.
در AFI، اندازه پاکت‌های عمودی چهار ناحیه رحم با هم جمع می‌شود. در DVP یا MVP، عمیق‌ترین پاکت عمودی مناسب، بدون بند ناف و اندام جنین، سنجیده می‌شود. این دو روش یک عدد مشترک ندارند و نباید نتیجه‌شان را مستقیم با هم مقایسه کرد.
عدد پایین یا بالا چه معنایی دارد؟
| یافته در بارداری تک‌قلویی | معیار رایج |
|---|---|
| کمبود مایع؛ الیگوهیدرآمنیوس | معمولاً AFI برابر یا کمتر از ۵ سانتی‌متر، یا DVP کمتر از ۲ سانتی‌متر |
| افزایش مایع؛ پلی‌هیدرآمنیوس | در راهنمای SMFM، AFI برابر یا بیشتر از ۲۴، یا DVP برابر یا بیشتر از ۸ سانتی‌متر |
آستانه‌ها و روش انتخابی باید با شرایط و پروتکل مرکز تفسیر شوند. در چندقلویی ارزیابی هر کیسه اهمیت دارد. واژه «مرزی» هم به‌تنهایی شدت خطر را تعیین نمی‌کند؛ گزارش کامل را بخوانید.
چرا آب دور جنین کم می‌شود؟
نشت مایع به علت پارگی کیسه آب، مشکلات عملکرد جفت، بعضی اختلال‌های کلیه و دستگاه ادراری جنین، عبور از موعد و برخی داروها از علل قابل بررسی‌اند. گاهی علت روشن نیست. کمبود مایع در اوایل بارداری با کاهش خفیف نزدیک ترم، پیامد و مسیر مراقبت یکسانی ندارد.
اگر لباس زیر مکرراً خیس می‌شود، با حدس ادرار یا ترشح طبیعی موضوع را کنار نگذارید. زمان شروع، رنگ و بوی مایع را به بخش زایمان بگویید؛ تأیید پارگی کیسه آب به بررسی نیاز دارد.
علت زیاد شدن مایع چیست؟
دیابت بارداری، چندقلویی و برخی اختلال‌های بلع یا ساختار جنین می‌توانند باعث افزایش مایع شوند. در بسیاری از موارد خفیف، علت مشخصی پیدا نمی‌شود. شدت افزایش و یافته‌های همراه تعیین می‌کنند بررسی قند، سونوگرافی دقیق‌تر یا ارزیابی دیگری لازم است یا نه.
بزرگ شدن سریع شکم، درد یا تنگی نفس تازه، به‌خصوص در چندقلویی، باید سریع مطرح شود. این نشانه‌ها را صرفاً به بزرگ بودن طبیعی شکم نسبت ندهید.
با آب، میوه یا دارو اصلاح می‌شود؟
اصلاح کم‌آبی بدن ممکن است در بعضی شرایط بر اندازه مایع اثر بگذارد، اما نوشیدن آب، پارگی کیسه آب یا مشکل جفت را درمان نمی‌کند. برای افزایش مایع، خوراکی تضمینی وجود ندارد. مقدار نوشیدن هم باید با بیماری‌های همراه هماهنگ باشد؛ مصرف افراطی را جای پیگیری نگذارید.
برای مایع زیاد، درمان علت زمینه‌ای اهمیت دارد. تخلیه مایع فقط در شرایط منتخب و توسط تیم تخصصی انجام می‌شود. دارویی مثل ایندومتاسین نباید صرفاً برای کم کردن عدد مایع خودسرانه مصرف شود.
پایش و زمان زایمان چگونه انتخاب می‌شود؟
برنامه ممکن است شامل تکرار سونوگرافی، بررسی رشد، داپلر یا پایش ضربان باشد. همه موارد خفیف به بستری، سزارین یا زایمان زودتر نیاز ندارند. در مقابل، مایع خیلی کم، پارگی کیسه آب، رشد نامناسب یا وضعیت غیرطبیعی جنین می‌تواند تصمیم را تغییر دهد.
در ویزیت بپرسید کدام شاخص اندازه‌گیری شده، شدت مشکل چیست، علت احتمالی کدام است و پیگیری چه زمانی انجام شود. عکس گزارش‌ها را با تاریخ نگه دارید تا تغییر عدد با روش یکسان مقایسه شود.
پرسش‌های رایج
AFI من با DVP قبلی فرق دارد؛ بدتر شده‌ام؟
این دو روش متفاوت‌اند. مقایسه باید با توجه به روش، تاریخ و گزارش کامل انجام شود.
مایع زیاد یعنی حتماً جنین مشکل دارد؟
خیر. بسیاری از موارد خفیف علت مشخصی ندارند؛ بررسی بر اساس شدت و یافته‌های همراه انجام می‌شود.
مایع کم همیشه یعنی کیسه آب پاره شده؟
خیر. پارگی یکی از علت‌هاست و باید همراه علت‌های دیگر بررسی شود.
مطالعه مرتبط و قدم بعدی
برای بررسی شرایط خودتان نوبت بگیرید
برای انتخاب محل مراجعه و هماهنگی زمان، با پذیرش مطب تماس بگیرید. نتیجه آزمایش‌ها، گزارش تصویربرداری و فهرست داروهای مرتبط را همراه داشته باشید.
تهران، ونک
زمان و محل مراجعه پس از هماهنگی با مطب مشخص می‌شود. در علائم هشدار یا وضعیت اورژانسی، منتظر پاسخ واتساپ یا نوبت مطب نمانید و به مرکز درمانی مناسب مراجعه کنید.