کمردرد و سردرد بعد از بی‌حسی نخاعی یا اپیدورال؛ چه زمانی پیگیری کنیم؟
هر سردرد یا کمردرد پس از زایمان از بی‌حسی نیست؛ از طرف دیگر، نباید همه دردها را طبیعی دانست. نوع درد، زمان شروع و علائم همراه تعیین می‌کنند با تیم بیهوشی تماس بگیرید یا فوراً به اورژانس بروید.
اسپاینال و اپیدورال یک روش نیستند
در بی‌حسی نخاعی یا اسپاینال، دارو در فضای حاوی مایع اطراف نخاع تزریق می‌شود. در اپیدورال، دارو به فضای بیرون پرده سخت‌شامه می‌رسد و معمولاً امکان ادامه تجویز از راه لوله باریک وجود دارد. کاربرد و برنامه داروها با نوع زایمان، وضعیت مادر و نظر متخصص بیهوشی تنظیم می‌شود.
محل تزریق در کمر ممکن است مدتی حساس باشد. این ناراحتی با سردرد ناشی از نشت مایع یا ضعف عصبی یکسان نیست. برای توضیح علامت، نام روش انجام‌شده و تاریخ آن را از برگه بیهوشی یا ترخیص بخوانید.
سردرد وضعیتی چیست؟
پس از سوراخ شدن پرده سخت‌شامه، نشت مایع مغزی‌نخاعی می‌تواند سردرد ایجاد کند. این درد اغلب هنگام نشستن یا ایستادن بیشتر و با دراز کشیدن کمتر می‌شود و ممکن است با درد گردن یا علائم شنیداری همراه باشد. معمولاً در روزهای اول مطرح می‌شود، اما شکل درد در همه افراد یکسان نیست.
اگر چنین سردردی دارید، همان روز با تیم بیهوشی بیمارستان تماس بگیرید. نبود الگوی کاملاً وضعیتی هم عارضه را رد نمی‌کند. اگر سردرد مراقبت از نوزاد یا فعالیت معمول را مختل کرده، آن را صرفاً با تحمل و مصرف مکرر مسکن پشت سر نگذارید.
چرا هر سردرد پس از زایمان را به آمپول کمر نسبت ندهیم؟
میگرن، کم‌خوابی، کم‌آبی و تغییر مصرف کافئین می‌توانند در سردرد نقش داشته باشند، اما فشار خون و پره‌اکلامپسی پس از زایمان و بعضی علت‌های عصبی نیز باید بررسی شوند. سابقه نداشتن فشار خون در بارداری، بررسی علائم جدید را غیرضروری نمی‌کند.
شروع ناگهانی و بسیار شدید، تغییر واضح الگوی درد، تاری دید، تشنج، اختلال گفتار یا ضعف اندام نیازمند ارزیابی فوری است. در این حالت برای پیدا کردن اینکه درد دقیقاً «از بی‌حسی است یا نه» در خانه منتظر نمانید.
کمردرد معمول چه تفاوتی با علائم هشدار دارد؟
فشار بارداری، وضعیت بدن هنگام شیردهی و بلند کردن نوزاد می‌توانند با درد عضلانی همراه باشند. محل تزریق هم ممکن است حساس باشد. وجود درد، به‌تنهایی آسیب نخاع را ثابت نمی‌کند؛ در عین حال عبارت «بی‌حسی هیچ عارضه‌ای ندارد» هم دقیق نیست.
ضعف تازه یا رو به افزایش پا، بی‌حسی گسترده، اختلال کنترل ادرار یا مدفوع، درد شدید پشت همراه تب یا باقی ماندن غیرمنتظره اختلال حرکتی باید سریع بررسی شود. زمان برگشت حس و قدرت پس از بی‌حسی را از تیم بپرسید؛ برای همه داروها یک ساعت ثابت وجود ندارد.
درمان سردرد چگونه انتخاب می‌شود؟
پس از ارزیابی، حمایت با مایعات و مسکن مناسب ممکن است پیشنهاد شود. درباره کافئین و سازگاری داروها با شیردهی، دستور فردی بگیرید. مصرف زیاد قهوه یا دارو، جای تشخیص را نمی‌گیرد. خوابیدن طولانی‌مدت درمان تضمینی نیست و بی‌حرکتی طولانی پس از زایمان هم مطلوب نیست.
در موارد منتخب، متخصص بیهوشی «پچ خون اپیدورال» را مطرح می‌کند؛ در این روش از خون خود فرد برای کمک به بسته شدن مسیر نشت استفاده می‌شود. نیاز، زمان انجام و احتمال تکرار با شدت علائم و اطمینان از تشخیص تعیین می‌شوند. اگر درد پس از درمان برگردد یا شکلش تغییر کند، بازبینی لازم است.
برای تماس یا مراجعه چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
- تاریخ زایمان، نام بیمارستان و نوع بی‌حسی.
- زمان شروع درد و اثر نشستن، ایستادن یا دراز کشیدن بر آن.
- نتیجه فشار خون در صورت اندازه‌گیری، تب، علائم بینایی یا عصبی.
- نام و مقدار داروهای مصرفی، وضعیت شیردهی و پاسخ به درمان قبلی.
از بیمارستان مسیر تماس با تیم بیهوشی پس از ترخیص را بگیرید. پیگیری باید تا برطرف شدن علامت یا روشن شدن علت ادامه یابد؛ یک تماس بدون برنامه ادامه مراقبت کافی نیست.
پرسش‌های رایج
با دراز کشیدن بهتر می‌شوم؛ پس فقط استراحت کنم؟
بهتر شدن درد در حالت خوابیده سرنخ است؛ تشخیص قطعی و برنامه درمان به ارزیابی نیاز دارد.
اپیدورال حتماً کمردرد دائمی می‌دهد؟
خیر. کمردرد پس از زایمان علت‌های مختلف دارد و ایجاد درد دائمی نتیجه اجتناب‌ناپذیر اپیدورال نیست.
اگر سردرد چند روز بعد از ترخیص شروع شد، باز هم اطلاع بدهم؟
بله. زمان شروع، شدت و علائم همراه را به تیم بگویید؛ ترخیص قبلی، علت مهم جدید را رد نمی‌کند.
مطالعه مرتبط و قدم بعدی
برای بررسی شرایط خودتان نوبت بگیرید
برای انتخاب محل مراجعه و هماهنگی زمان، با پذیرش مطب تماس بگیرید. نتیجه آزمایش‌ها، گزارش تصویربرداری و فهرست داروهای مرتبط را همراه داشته باشید.
تهران، ونک
زمان و محل مراجعه پس از هماهنگی با مطب مشخص می‌شود. در علائم هشدار یا وضعیت اورژانسی، منتظر پاسخ واتساپ یا نوبت مطب نمانید و به مرکز درمانی مناسب مراجعه کنید.