آی‌یودی (IUD) یکی از روش‌های طولانی‌اثر و برگشت‌پذیر پیشگیری از بارداری است. دو گروه اصلی شامل IUD هورمونی و IUD مسی هستند. انتخاب روش مناسب باید با توجه به سابقه پزشکی، الگوی قاعدگی، برنامه بارداری و ترجیح فرد انجام شود.
این مطلب آموزشی است و جایگزین مشاوره پزشکی نیست.
IUD چگونه عمل می‌کند؟
IUD داخل رحم قرار می‌گیرد. نوع هورمونی با آزاد کردن پروژستین عمدتاً مخاط دهانه رحم را غلیظ‌تر می‌کند و محیط رحم را برای رسیدن اسپرم به تخمک نامناسب‌تر می‌سازد. IUD مسی بدون هورمون است و با اثر مس بر عملکرد اسپرم از لقاح جلوگیری می‌کند.
مزایای IUD
- اثر طولانی‌مدت و بسیار مؤثر
- نیاز نداشتن به مصرف روزانه دارو
- برگشت‌پذیر بودن و امکان خارج کردن در هر زمان
- امکان استفاده در بسیاری از افراد، از جمله کسانی که بارداری نداشته‌اند
تفاوت IUD هورمونی و مسی
IUD هورمونی در بسیاری از افراد باعث کاهش خونریزی قاعدگی و گاهی قطع پریود می‌شود. IUD مسی ممکن است در ماه‌های اول خونریزی یا درد قاعدگی را بیشتر کند. انتخاب بین این دو به شرایط فردی و ترجیح شخص بستگی دارد.
قرار دادن IUD چگونه است؟
قرار دادن IUD در مطب انجام می‌شود. پزشک ابتدا وضعیت رحم و دهانه رحم را بررسی می‌کند و وسیله با ابزار مخصوص وارد رحم می‌شود. گرفتگی یا درد کوتاه‌مدت هنگام گذاشتن IUD شایع است و شدت آن در افراد متفاوت است.
عوارض و خطرات احتمالی
- گرفتگی و لکه‌بینی در هفته‌ها یا ماه‌های اول
- تغییر الگوی قاعدگی
- خارج شدن خودبه‌خودی وسیله در درصد کمی از افراد
- سوراخ شدن رحم هنگام قرار دادن، که نادر است
- افزایش کوتاه‌مدت خطر عفونت لگنی در هفته‌های ابتدایی در صورت وجود عفونت فعال هنگام گذاشتن
چه کسانی ممکن است نیاز به روش دیگری داشته باشند؟
وجود بارداری، بعضی عفونت‌های فعال لگنی یا دهانه رحم، خونریزی رحمی بررسی‌نشده، ناهنجاری شدید حفره رحم یا برخی سرطان‌های دستگاه تناسلی می‌تواند استفاده از IUD را محدود کند. نوع IUD نیز در بعضی بیماری‌ها اهمیت دارد.
IUD و باروری آینده
پس از خارج کردن IUD، اثر پیشگیری از بارداری به‌طور معمول سریعاً از بین می‌رود و باروری می‌تواند برگردد. IUD به‌خودی‌خود باعث ناباروری نمی‌شود.
IUD از عفونت‌های مقاربتی جلوگیری می‌کند؟
خیر. IUD از بارداری پیشگیری می‌کند، اما محافظت در برابر عفونت‌های مقاربتی ایجاد نمی‌کند. در صورت خطر انتقال عفونت، استفاده از کاندوم همچنان اهمیت دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- درد شدید یا ناگهانی لگن
- تب یا ترشح بدبو
- خونریزی بسیار شدید
- تست بارداری مثبت
- احساس تغییر قابل‌توجه در نخ IUD یا احساس خود وسیله در واژن
روش‌های دیگر پیشگیری از بارداری
قرص، کاندوم، آمپول، ایمپلنت و روش‌های دائمی از گزینه‌های دیگر هستند. هیچ روش واحدی برای همه بهترین نیست و انتخاب باید بر اساس اثربخشی، عوارض، شرایط پزشکی و ترجیح فرد انجام شود.
منبع معتبر
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Long-Acting Reversible Contraception: IUD and Implant
مطالب مرتبط
بازبینی پزشکی: دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، جراح و متخصص زنان و زایمان.