دانشنامه سلامت زنان | سلامت روان مادر
روان‌پریشی پس از زایمان چیست؟ علائم اورژانسی و تفاوت با افسردگی پس از زایمان
نشانه‌های خطر را بشناسید؛ این وضعیت نیازمند مراقبت اورژانسی است.
پاسخ فوری: توهم، هذیان، سردرگمی شدید یا رفتار خطرناک پس از زایمان را به نوبت عادی موکول نکنید.
روان‌پریشی پس از زایمان چیست؟
روان‌پریشی پس از زایمان یک وضعیت نادر اما جدی روان‌پزشکی است که می‌تواند به‌صورت ناگهانی در روزها یا هفته‌های نخست پس از تولد نوزاد ظاهر شود. این وضعیت با اندوه معمول پس از زایمان یا افسردگی پس از زایمان یکسان نیست و به ارزیابی فوری متخصص سلامت روان نیاز دارد.
علائم هشدار
سردرگمی شدید، افکار یا باورهای غیرواقعی، شنیدن یا دیدن چیزهایی که دیگران تجربه نمی‌کنند، تغییرات سریع و شدید خلق، رفتار غیرمعمول، بی‌خوابی شدید همراه با افزایش انرژی و اختلال در قضاوت از نشانه‌های مهم‌اند. ممکن است فرد متوجه بیمار بودن خود نباشد.
تفاوت با غم پس از زایمان و افسردگی
تغییرات خلقی خفیف و گذرای روزهای نخست پس از زایمان شایع است؛ افسردگی پس از زایمان می‌تواند با غم، بی‌انگیزگی و اضطراب پایدار همراه باشد. اما توهم، هذیان، سردرگمی یا رفتار پرخطر نشانه‌ای برای بررسی اورژانسی است. برای اطلاعات تکمیلی، مقاله افسردگی پس از زایمان را مطالعه کنید.
چه کسانی نیازمند مراقبت ویژه‌اند؟
سابقه اختلال دوقطبی، روان‌پریشی پس از زایمان در بارداری قبلی یا بیماری شدید روان‌پزشکی از عوامل مهم خطرند؛ با این حال مواردی بدون سابقه قبلی هم ممکن است رخ دهند. درباره داروها هیچ تغییر خودسرانه‌ای انجام ندهید.
خانواده چه اقدامی انجام دهد؟
اگر علائم مشکوک به روان‌پریشی پس از زایمان وجود دارد، فوراً برای ارزیابی اورژانسی اقدام کنید. بهتر است یک فرد مورداعتماد تا دریافت کمک کنار مادر باشد و مراقبت ایمن نوزاد نیز تأمین شود. مادر نباید با سرزنش یا مشاجره درباره باورهای غیرواقعی مواجه شود. در خطر آسیب به خود یا نوزاد، با اورژانس تماس بگیرید.
درمان چگونه است؟
ارزیابی اورژانسی توسط تیم روان‌پزشکی و در موارد لازم بستری، بررسی پزشکی علل همراه، انتخاب دارو و پیگیری پس از ترخیص ممکن است ضروری باشد. نوع درمان و تغذیه نوزاد در صورت شیردهی با توجه به وضعیت فرد و داروها توسط تیم درمان تعیین می‌شود.
برای بارداری بعدی چه کنیم؟
در صورت سابقه روان‌پریشی پس از زایمان یا اختلال شدید خلقی، برنامه مراقبت پیش از بارداری باید با همکاری متخصص زنان و روان‌پزشک انجام شود. برنامه روشن برای خواب، پیگیری علائم و حمایت خانواده مهم است.
چک‌لیست اقدام فوری خانواده در صورت علائم هشدار
- در صورت توهم، هذیان، سردرگمی ناگهانی یا رفتار غیرعادی شدید، ارزیابی اورژانسی روان‌پزشکی را همان زمان پیگیری کنید.
- در انتظار ویزیت معمول مطب یا بهترشدن خودبه‌خودی نمانید؛ NICE ارزیابی تخصصی فوری، ظرف چهار ساعت از ارجاع، را توصیه می‌کند.
- تا رسیدن تیم درمان، حضور فرد مورداعتماد و مراقبت ایمن از نوزاد را تأمین کنید؛ اگر خطر فوری است با خدمات اضطراری تماس بگیرید.
- بدون نظر پزشک دارو را شروع یا قطع نکنید؛ نام داروهای مصرفی و سابقه مشکلات روان‌پزشکی را در اختیار تیم درمان بگذارید.
سؤالات متداول
روان‌پریشی پس از زایمان همان افسردگی پس از زایمان است؟
خیر؛ توهم، هذیان، سردرگمی شدید یا رفتار پرخطر نیازمند بررسی اورژانسی است و ممکن است نشانه روان‌پریشی باشد.
آیا می‌توان تا نوبت معمول صبر کرد؟
خیر؛ NICE برای شروع ناگهانی علائم مشکوک، ارجاع برای ارزیابی فوری تخصصی را توصیه می‌کند.
آیا درمان‌پذیر است؟
با درمان تخصصی و حمایت خانواده، بهبودی ممکن است؛ انتخاب و مدت درمان باید فردی باشد.
راهنماهای مرتبط در سایت
افسردگی پس از زایمان؛ نشانه‌های هشدار و درمان | اضطراب در بارداری و پس از زایمان | مراقبت‌های پس از زایمان
منابع علمی
پیگیری تخصصی سلامت زنان
برای مشاوره غیراورژانسی و برنامه مراقبت بارداری یا پس از زایمان در تهران/ونک، شهریار یا اندیشه امکان هماهنگی با مطب وجود دارد. علائم روان‌پریشی پس از زایمان اورژانس است و نباید برای دریافت وقت واتساپ صبر کرد.
نسخه علمی این مقاله در ۴ نوامبر ۲۰۲۶ به تأیید پزشک رسید.