دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، متخصص زنان و زایمان
دکتر فاطمه آقاجان‌زاده

دانشنامه سلامت زنان

کرون و کولیت در بارداری؛ کنترل بیماری، دارو و مراقبت مشترک

پاسخ مستقیم بالینی

بسیاری از زنان دارای کرون یا کولیت می‌توانند بارداری موفق داشته باشند؛ کنترل التهاب و هماهنگی متخصص گوارش و زنان اهمیت دارد. ترس از دارو نباید به قطع خودسرانه درمان منجر شود، اما بعضی داروها برای بارداری مناسب نیستند و باید پیش از اقدام جایگزین شوند. [۱،۲،۳]

تصویرسازی آموزشی کرون و کولیت در بارداری؛ کنترل بیماری، دارو و مراقبت مشترک — دکتر فاطمه آقاجان‌زاده
تصویرسازی مفهومی آموزشی؛ نمای واقعی بیمار، نتیجه آزمایش یا محل واقعی مطب نیست.

علائم و تفاوت بیماری‌ها

اسهال، درد شکم، خون‌ریزی از روده و خستگی می‌توانند در بیماری التهابی روده دیده شوند. کرون و کولیت اولسروز با سندرم روده تحریک‌پذیر یکسان نیستند. تغییر علائم در بارداری باید از نظر فعالیت بیماری، عفونت و علل دیگر بررسی شود. [۲]

علت و آمادگی پیش از بارداری

بیماری زمینه‌ای التهابی است؛ بارداری به‌خودی‌خود علت ایجاد آن نیست. پیش از اقدام، وضعیت کنترل، تغذیه، کم‌خونی، سابقه جراحی و داروها مرور شوند. اگر بیماری فعال است، درباره زمان مناسب اقدام و راه کنترل آن تصمیم مشترک بگیرید. [۱،۲]

تشخیص تشدید و روش‌های بررسی

پزشک الگوی دفع، درد، خون‌ریزی، وزن، دریافت مایعات و سابقه دارو را بررسی می‌کند. بر اساس نیاز ممکن است آزمایش خون، مدفوع یا بررسی تخصصی مطرح شود. بررسی ضروری نباید صرفاً به دلیل بارداری کنار گذاشته شود؛ روش و زمان آن با سنجش سود و خطر انتخاب می‌شود. [۱]

درمان استاندارد و داروها

بسیاری از درمان‌های متداول قابل استفاده‌اند، اما همه داروها وضعیت یکسان ندارند. بعضی درمان‌های جدید داده بارداری کمتری دارند و داروهایی مانند متوترکسات برای بارداری مناسب نیستند. نام دقیق و مقدار داروها و مکمل‌ها را با تیم گوارش مرور کنید؛ برنامه فرد دیگر را اجرا نکنید. [۱،۳]

اگر در حال مصرف داروی نامناسب باردار شدم؟

همان روز با تیم تجویزکننده تماس بگیرید تا برنامه فوری بازبینی شود. این موقعیت نه دلیل قطع همه داروهاست و نه به معنی وقوع قطعی آسیب جنینی. تصمیم درباره ادامه، جایگزینی و ارزیابی جنین باید با اطلاعات دارو و زمان تماس انجام شود. [۳]

عوارض احتمالی و روش زایمان

فعالیت کنترل‌نشده بیماری می‌تواند با پیامدهای نامطلوب بارداری همراه باشد. زمان و روش زایمان باید با توجه به وضعیت زنان، فعالیت بیماری، درگیری پرینه و سابقه جراحی انتخاب شود؛ تشخیص کرون یا کولیت به‌تنهایی حکم یکسانی برای همه ایجاد نمی‌کند. [۱،۲]

مراقبت خانگی و تغذیه ایمن

از رژیم‌های حذف گسترده یا مکمل‌های ناشناخته برای درمان بیماری استفاده نکنید. دریافت مایعات، تغذیه کافی و اصلاح کمبودهای تشخیص‌داده‌شده اهمیت دارند. مسکن و داروی ضداسهال را در بارداری و تشدید بیماری بدون مشورت مصرف نکنید. ثبت علائم کمک می‌کند تغییر واقعی زودتر مشخص شود. [۲،۳]

علائم هشدار

درد شدید شکم، خون‌ریزی قابل‌توجه، تب، کم‌آبی یا ناتوانی در نوشیدن، غش یا بدحالی شدید نیازمند ارزیابی سریع است. خون‌ریزی واژینال یا کاهش حرکت جنین نیز باید از مسیر بارداری پیگیری شود؛ همه دردها را به روده نسبت ندهید. [۲،۳]

پس از زایمان و شیردهی

پیش از زایمان، برنامه ادامه درمان و شیردهی را با تیم گوارش هماهنگ کنید. بسیاری از داروها قابل ادامه‌اند، اما وضعیت همه یکسان نیست و بعضی داروهای جدید داده محدود دارند. اگر در بارداری داروی زیستی دریافت شده، تیم کودکان باید برای تصمیم واکسن‌های نوزاد مطلع باشد. [۱،۴]

قدرت شواهد

اجماع جهانی ۲۰۲۵ توصیه‌های مبتنی بر درجه‌بندی شواهد را از بیانیه‌های اجماعی جدا می‌کند. کمبود داده درباره یک داروی جدید به معنی بی‌خطربودن یا زیان قطعی نیست. هدف، کنترل سلامت مادر با کمترین خطر قابل‌قبول و احترام به انتخاب آگاهانه اوست. [۱]

تصویر آموزشی مستقل پرسش‌های بیمار درباره کرون و کولیت در بارداری؛ بارداری حتماً بیماری را بدتر می‌کند؟؛ همه داروها را برای جنین قطع کنم؟؛ آیا شیردهی همیشه ممنوع است؟
تصویر آموزشی مستقل پرسش‌های بیمار درباره کرون و کولیت در بارداری؛ بارداری حتماً بیماری را بدتر می‌کند؟؛ همه داروها را برای جنین قطع کنم؟؛ آیا شیردهی همیشه ممنوع است؟. کارت مفهومی بر پایه پرسش‌های همان متن؛ تصویر بیمار نیست و تأیید پزشکی ندارد.

پرسش‌های رایج

بارداری حتماً بیماری را بدتر می‌کند؟

خیر؛ وضعیت کنترل پیش از بارداری و درمان مناسب مهم‌اند و نتیجه برای همه یکسان نیست. [۲]

همه داروها را برای جنین قطع کنم؟

خیر؛ این کار می‌تواند تشدید ایجاد کند. بازبینی دارو باید فردی باشد. [۳]

آیا شیردهی همیشه ممنوع است؟

خیر؛ امکان آن به درمان و شرایط مادر و نوزاد بستگی دارد. [۴]

مطالعه مرتبط

منابع قابل پیگیری

  1. اجماع جهانی بارداری در IBD، ۲۰۲۵، PubMed
  2. NHS؛ کرون و بارداری
  3. Crohn’s & Colitis UK؛ اطلاعات بیمار بارداری و تولد
  4. Crohn’s & Colitis UK؛ پس از زایمان و شیردهی

بازیابی منابع: ۳ نوامبر ۲۰۲۶. سال واقعی هر راهنما حفظ شده است؛ منبع قدیمی به‌عنوان راهنمای جدید معرفی نمی‌شود.

مسیر مراجعه و نوبت‌دهی

برای هماهنگی مراقبت بارداری همراه بیماری روده نوبت بگیرید؛ درمان گوارش باید هم‌زمان ادامه یابد. علائم شدید از مسیر اورژانسی بررسی شوند.

نوبت از طریق واتساپراهنمای رسمی نوبت‌دهی