بارداری پرخطر
سندرم HELLP در بارداری و پس از زایمان؛ علائم، آزمایش‌ها و درمان اورژانسی
سندرم HELLP یک عارضه جدی بارداری است که نام آن از همولیز یا تخریب گلبول قرمز، افزایش آنزیم‌های کبدی و کاهش پلاکت گرفته شده است. اغلب در ارتباط با پره‌اکلامپسی مطرح می‌شود، اما الگوی فشار خون یا علائم ممکن است در همه افراد یکسان نباشد. این وضعیت می‌تواند در اواخر بارداری و حتی پس از زایمان رخ دهد و نیازمند ارزیابی فوری در بیمارستان است.
چه علائمی خطرناک‌اند؟
درد مداوم قسمت بالای شکم به‌ویژه سمت راست، تهوع و استفراغ تازه یا شدید در نیمه دوم بارداری، سردرد مقاوم، تغییر دید، احساس ناخوشی شدید و گاه خون‌ریزی یا کبودی غیرعادی از علائم مهم‌اند. برخی نشانه‌ها ممکن است با مشکلات گوارشی اشتباه شوند؛ در فرد باردار یا تازه‌زایمان‌کرده نباید به‌سادگی نادیده گرفته شوند.
آیا بدون فشار خون خیلی بالا هم ممکن است رخ دهد؟
بله؛ تصویر بالینی متنوع است و فشار خون طبیعی در یک نوبت اندازه‌گیری، این تشخیص را به‌تنهایی رد نمی‌کند. تشخیص بر اساس ترکیب علائم، آزمایش‌ها و ارزیابی متخصص انجام می‌شود.
آزمایش‌های مهم چیست؟
شمارش پلاکت‌ها، آنزیم‌های کبدی، آزمایش‌های نشانگر همولیز، عملکرد کلیه و بررسی وضعیت مادر و جنین طبق شرایط لازم است. عددهای آزمایش باید در کنار وضعیت بالینی تفسیر شوند و یک نتیجه منفرد جای تشخیص تخصصی نیست.
چرا HELLP خطرناک است؟
خطر خون‌ریزی، اختلال انعقاد، آسیب کبد و کلیه و عوارض جفت و جنین ممکن است افزایش یابد. برای مادر و جنین به مراقبت بیمارستانی فوری نیاز است. زمان تولد، کنترل فشار، پیشگیری از تشنج و سایر درمان‌ها بر اساس سن بارداری و شدت بیماری تعیین می‌شوند.
درمان چگونه انجام می‌شود؟
درمان در بیمارستان با پایش دقیق مادر و جنین انجام می‌شود. ممکن است داروهای کنترل فشار، سولفات منیزیم برای پیشگیری یا درمان تشنج در شرایط مشخص و حمایت از عملکرد اندام‌ها لازم باشند. زایمان پس از ارزیابی و تثبیت وضعیت مادر، بخش اصلی مدیریت HELLP در بارداری است؛ درمان‌های حمایتی به‌تنهایی جای آن را نمی‌گیرند. تصمیم درباره زمان و روش زایمان باید فوری و توسط تیم متخصص، بر اساس وضعیت مادر و جنین اتخاذ شود. هیچ درمان خانگی یا تأخیر تا ویزیت معمول قابل توصیه نیست.
اگر پس از زایمان علائم ظاهر شد چه کنیم؟
HELLP می‌تواند پس از تولد نیز آشکار شود. درد بالای شکم، سردرد شدید، تاری دید، تنگی نفس یا ناخوشی شدید پس از زایمان باید فوراً بررسی شود.
پرسش‌های پرتکرار
آیا HELLP همان پره‌اکلامپسی است؟
خیر؛ عارضه‌ای مرتبط ولی با ویژگی‌های آزمایشگاهی مشخص است.
آیا HELLP بعد از زایمان به طور خودکار از بین می‌رود؟
خیر؛ مراقبت و پایش پس از تولد همچنان اهمیت دارد و ممکن است برخی مشکلات ابتدا شدیدتر شوند.
مطالب مرتبط
فشار خون و پره‌اکلامپسی | پیگیری پس از پره‌اکلامپسی | محدودیت رشد جنین
منابع علمی
مشاوره بارداری پرخطر
برای ارزیابی برنامه‌ریزی‌شده در مطب‌های شهریار، اندیشه یا تهران (ونک) از واتساپ هماهنگ کنید. علائم اورژانسی نیازمند مراجعه فوری بیمارستان هستند.