سلامت نوجوانان
خون‌ریزی شدید قاعدگی در دختران نوجوان؛ چه زمانی بیماری فون‌ویلبراند مطرح است؟
پاسخ کوتاه: خون‌ریزی بسیار شدید در سال‌های نخست قاعدگی همیشه به معنی «به‌هم‌ریختگی طبیعی هورمون‌ها» نیست. در کنار تخمک‌گذاری نامنظم، ممکن است کمبود آهن یا اختلال خون‌ریزی‌دهنده مانند بیماری فون‌ویلبراند وجود داشته باشد. شروع خون‌ریزی شدید از نخستین پریودها، کبودی بی‌دلیل، خون‌دماغ مکرر یا سابقه خانوادگی، دلیل مناسبی برای بررسی بیشتر است.
از کجا بفهمیم خون‌ریزی پریود بیش از حد طبیعی است؟
معیار فقط تعداد روزها نیست؛ خیس شدن سریع نوار، نشت خون روی لباس یا ملحفه، نیاز به بیدار شدن مکرر در شب، لخته‌های زیاد و اثر خون‌ریزی بر مدرسه، ورزش و زندگی روزمره اهمیت دارند. قاعدگی طولانی‌تر از هفت روز یا خیس شدن یک نوار در حدود دو ساعت یا کمتر، به‌ویژه همراه نشانه‌های دیگر، نیازمند ارزیابی است. مقدار واقعی خون در خانه معمولاً قابل اندازه‌گیری دقیق نیست.
فون‌ویلبراند چیست و چه ارتباطی با پریود دارد؟
بیماری فون‌ویلبراند یک اختلال خون‌ریزی‌دهنده است که در آن عملکرد یا مقدار پروتئین فون‌ویلبراند کافی نیست. این پروتئین در چسبیدن پلاکت‌ها و انعقاد خون نقش دارد. بیماری درجات مختلفی دارد و ممکن است اولین علامت آن در دختر نوجوان، پریود شدید باشد. این تشخیص تنها با پرسیدن یک علامت یا یک نتیجه آزمایش ثابت نمی‌شود.
چه نشانه‌هایی احتمال اختلال خون‌ریزی را بیشتر می‌کند؟
- خون‌ریزی بسیار شدید از نخستین پریودها یا طولانی‌شدن دوره‌ها.
- کم‌خونی یا نیاز قبلی به درمان آهن.
- خون‌دماغ یا خون‌ریزی لثه مکرر، کبودی آسان یا خون‌ریزی طولانی پس از کشیدن دندان.
- سابقه اختلال خون‌ریزی در خانواده.
- خون‌ریزی قابل‌توجه پس از جراحی یا آسیب‌های کوچک.
چه بررسی‌هایی ممکن است لازم باشد؟
پزشک ابتدا شدت خون‌ریزی، نبض، فشار خون، علائم کم‌خونی و سابقه فرد و خانواده را بررسی می‌کند. بسته به شرایط، آزمایش شمارش خون، فریتین، آزمایش‌های انعقاد و ارزیابی تخصصی فون‌ویلبراند درخواست می‌شود. عوامل غددی و مشکلات تخمک‌گذاری نیز ممکن است بررسی شوند. در صورت احتمال بارداری، آزمایش بارداری نیز با رعایت محرمانگی و گفت‌وگوی متناسب با سن در نظر گرفته می‌شود. تفسیر تست فون‌ویلبراند در برخی شرایط مانند استرس، بیماری حاد یا تغییرات هورمونی پیچیده است و ممکن است تکرار با نظر متخصص خون نیاز باشد.
آیا سونوگرافی یا معاینه داخلی همیشه لازم است؟
خیر. طبق توصیه ACOG، در نوجوانانی که با خون‌ریزی شدید مراجعه می‌کنند، معاینه با اسپکولوم معمولاً ضروری نیست و سونوگرافی نیز برای همه بیماران به طور روتین درخواست نمی‌شود. نوع معاینه باید با سن، علائم، رضایت آگاهانه و شرایط فرد هماهنگ باشد. سونوگرافی ممکن است در موارد خاص یا بی‌پاسخی به درمان مطرح شود.
درمان چگونه انجام می‌شود؟
هدف، کنترل خون‌ریزی، اصلاح کم‌خونی و محافظت از کیفیت زندگی است. پزشک ممکن است مکمل آهن، داروهای هورمونی، درمان ضد فیبرینولیز مانند ترانگزامیک اسید یا در موارد مشخص درمان اختصاصی اختلال انعقادی را توصیه کند. انتخاب درمان به شدت خون‌ریزی، بیماری همراه، خطر لخته، داروها و تشخیص وابسته است. مصرف خودسرانه دارو، به‌ویژه داروهای مؤثر بر پلاکت یا انعقاد، مناسب نیست. مداخلات جراحی در نوجوانان معمولاً خط اول درمان نیستند.
چه زمانی مراجعه اورژانسی لازم است؟
اگر خون‌ریزی با ضعف شدید، غش، تنگی نفس، درد قفسه سینه، تپش قلب شدید، افت فشار یا رنگ‌پریدگی واضح همراه است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. حتی بدون این علائم نیز خون‌ریزی شدید مداوم و ناتوان‌کننده باید سریع بررسی شود.
پرسش‌های متداول
آیا نامنظم‌بودن پریود در نوجوانی همیشه طبیعی است؟
نامنظمی در سال‌های آغازین شایع است، اما خون‌ریزی شدید و کم‌خونی نباید صرفاً طبیعی فرض شود.
آیا بیماری فون‌ویلبراند درمان‌پذیر است؟
برای کنترل خون‌ریزی و برنامه‌ریزی در جراحی یا زایمان آینده درمان‌های مؤثری وجود دارد؛ برنامه توسط تیم زنان و خون تنظیم می‌شود.
آیا هر دختر با پریود شدید باید آزمایش ژنتیک بدهد؟
خیر؛ ارزیابی مرحله‌ای بر اساس شرح حال و آزمایش‌های مناسب انجام می‌شود و آزمایش ژنتیک برای همه لازم نیست.
مطالب مرتبط
خون‌ریزی شدید قاعدگی | بلوغ دختران | PCOS در نوجوانان
منابع علمی
هماهنگی مشاوره خون‌ریزی نوجوانان
برای ارزیابی غیراضطراری در شهریار، اندیشه و ونک تهران می‌توانید از واتساپ هماهنگ کنید. اگر خون‌ریزی شدید، غش یا علائم خطر دارید، منتظر نوبت نمانید.
تاریخ بررسی: ۲ نوامبر ۲۰۲۶. بازبینی پزشکی: دکتر فاطمه آقاجان‌زاده.