خارش واژن و فرج چرا ایجاد می‌شود؟
به قلم دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، متخصص زنان و زایمان
خارش ناحیه تناسلی یک علامت است، نه یک تشخیص. علت می‌تواند عفونت قارچی، واژینوز باکتریایی، تریکومونیازیس یا سایر عفونت‌های مقاربتی، تحریک ناشی از محصولات معطر، بیماری‌های پوستی یا خشکی و تغییرات هورمونی یائسگی باشد.
خارش به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که عفونت قارچی دارید. حتی ترشح سفید نیز همیشه به معنی قارچ نیست؛ برای درمان درست باید مجموعه علائم، معاینه و در صورت نیاز آزمایش ترشحات در نظر گرفته شود.
علت‌های شایع خارش
| علت | نشانه‌های همراه احتمالی |
|---|---|
| عفونت قارچی | خارش و سوزش، قرمزی، درد و گاهی ترشح غلیظ |
| واژینوز باکتریایی | ترشح بیشتر و بوی مشخص؛ خارش ممکن است وجود داشته باشد یا نه |
| تریکوموناس یا STI | ترشح غیرطبیعی، سوزش ادرار، بوی غیرعادی یا علائم پس از تماس جنسی پرخطر |
| تحریک/آلرژی | شروع پس از صابون، شوینده، پد معطر، اسپری، روان‌کننده یا لباس تنگ |
| خشکی یائسگی | خشکی، سوزش، درد هنگام رابطه و تحریک‌پذیری بافت |
| بیماری پوستی فرج | تغییر رنگ یا بافت پوست، ترک، زخم یا خارش طولانی‌مدت |
آیا خارش به دلیل رعایت‌نکردن بهداشت است؟
نه لزوماً. شست‌وشوی بیش‌ازحد، دوش واژینال و محصولات معطر خودشان می‌توانند تحریک ایجاد کنند. برای پوست بیرونی فرج معمولاً آب ولرم و در صورت نیاز شوینده ملایم و بدون عطر کافی است. داخل واژن نیاز به شست‌وشوی داخلی ندارد.
خارش چگونه تشخیص داده می‌شود؟
چون علائم قارچ، BV، تریکوموناس و تحریک پوستی می‌توانند شبیه هم باشند، شرح‌حال به‌تنهایی همیشه کافی نیست. پزشک ممکن است فرج و واژن را معاینه کند و بر اساس علائم از تست pH، بررسی میکروسکوپی ترشحات، کشت یا آزمایش‌های STI استفاده کند. در خارش طولانی‌مدت همراه با تغییر پوست، گاهی ارزیابی پوستی یا نمونه‌برداری لازم می‌شود.
درمان خارش واژن و فرج
درمان به علت بستگی دارد؛ یک دارو برای همه انواع خارش مناسب نیست.
عفونت قارچی
عفونت قارچی تأییدشده با داروهای ضدقارچ موضعی یا در شرایط مناسب داروی خوراکی درمان می‌شود. اگر برای اولین بار این علائم را دارید، باردار هستید، علائم شدید یا عودکننده‌اند، یا پس از درمان بدون نسخه بهتر نشده‌اید، ارزیابی پزشکی مهم است.
واژینوز باکتریایی
BV علامت‌دار با آنتی‌بیوتیک مناسب درمان می‌شود. درمان ضدقارچ برای BV مؤثر نیست؛ به همین دلیل تشخیص علت قبل از مصرف دارو اهمیت دارد.
تریکوموناس و سایر STIها
نوع آزمایش و درمان به عفونت بستگی دارد. در برخی عفونت‌ها بررسی و درمان شریک جنسی و پرهیز از رابطه تا تکمیل درمان ضروری است.
تحریک پوستی و بیماری‌های فرج
قطع محصول محرک، پرهیز از شوینده‌های معطر و ارزیابی بیماری‌های پوستی مثل درماتیت یا لیکن اسکلروز اهمیت دارد. کرم استروئیدی نباید بدون تشخیص برای مدت طولانی روی فرج استفاده شود.
خشکی و یائسگی
اگر خارش همراه با خشکی، سوزش و درد هنگام رابطه باشد، سندرم تناسلی–ادراری یائسگی مطرح است. مرطوب‌کننده و روان‌کننده و در افراد مناسب درمان موضعی هورمونی می‌تواند پس از ارزیابی پزشکی کمک‌کننده باشد.
چه کارهایی در خانه ایمن‌ترند؟
- داخل واژن را با آب، دوش واژینال یا مواد ضدعفونی‌کننده شست‌وشو ندهید.
- روی پوست فرج از محصولات معطر، اسپری، دستمال مرطوب معطر و شوینده قوی پرهیز کنید.
- لباس خیس را زود عوض کنید و از لباس بسیار تنگ در زمان تحریک پوستی پرهیز کنید.
- اگر رابطه جنسی باعث تحریک یا درد می‌شود، تا مشخص‌شدن علت به بافت فرصت بهبود بدهید.
ماست، پروبیوتیک، سرکه، جوش‌شیرین، روغن‌ها یا درمان‌های خانگی جای تشخیص و درمان پزشکی قارچ یا واژینیت را نمی‌گیرند.
چه زمانی مراجعه کنیم؟
- خارش شدید، مداوم یا عودکننده
- زخم، تاول، ترک یا تغییر رنگ/بافت پوست فرج
- ترشح بدبو، سبز/زرد یا خونی
- تب، درد لگنی یا درد هنگام ادرار
- خونریزی غیرعادی یا درد هنگام رابطه
- بارداری همراه با خارش یا ترشح جدید
سوالات متداول
آیا هر خارش واژن قارچ است؟
خیر. قارچ فقط یکی از علت‌هاست و BV، STI، تحریک پوستی، خشکی و بیماری‌های پوستی نیز می‌توانند خارش ایجاد کنند.
آیا می‌توان بدون معاینه داروی قارچ مصرف کرد؟
اگر قبلاً تشخیص قطعی نداشته‌اید، علائم متفاوت یا عودکننده‌اند، یا درمان بدون نسخه جواب نداده است، بهتر است قبل از ادامه خوددرمانی ارزیابی شوید.
آیا خارش بدون ترشح ممکن است؟
بله. تحریک پوستی، خشکی یائسگی و بعضی بیماری‌های فرج می‌توانند بدون ترشح واضح باعث خارش شوند.
منابع معتبر پزشکی
- ACOG — Vaginitis
- ACOG — Vulvovaginal Health
- CDC — Vulvovaginal Candidiasis
- CDC — Vulvovaginal symptoms
سرطان فرج در بارداری؛ بررسی ضایعه مقاوم و گزینه‌های مراقبت
دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداریسرطان فرج در بارداری؛ بررسی ضایعه مقاوم و گزینه‌های مراقبتسرطان فرج هم‌زمان با بارداری وضعیت نادری است که ممکن است به شکل ضایعه پوستی یا مخاطی مقاوم ظاهر شود. [...]
سرطان واژن هم‌زمان با بارداری؛ علائم، تشخیص و تصمیم‌گیری چندتخصصی
دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداریسرطان واژن هم‌زمان با بارداری؛ علائم، تشخیص و تصمیم‌گیری چندتخصصیسرطان واژن هنگام بارداری بسیار نادر است و وجود آن به معنی ایجاد سرطان توسط بارداری نیست. تشخیص و انتخاب [...]
پورفیری حاد متناوب در بارداری؛ حمله درد شکمی و علائم عصبی
دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداریپورفیری حاد متناوب در بارداری؛ حمله درد شکمی و علائم عصبیپورفیری حاد متناوب یک بیماری ژنتیکی نادر در مسیر ساخت هِم است که ممکن است با حملات شکمی و [...]
آفیبرینوژنمی مادرزادی در بارداری؛ خطر هم‌زمان خونریزی و لخته
دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداریآفیبرینوژنمی مادرزادی در بارداری؛ خطر هم‌زمان خونریزی و لختهآفیبرینوژنمی مادرزادی یک اختلال کمیاب ارثی است که در آن فیبرینوژن خون بسیار کم یا غایب است. برخلاف تصور ساده، این [...]
کمبود مادرزادی فاکتور ۱۳ در بارداری؛ سقط مکرر و خطر خونریزی
دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداریکمبود مادرزادی فاکتور ۱۳ در بارداری؛ سقط مکرر و خطر خونریزیکمبود شدید مادرزادی فاکتور XIII اختلال نادر انعقادی است که در آن لخته اولیه به‌خوبی پایدار نمی‌شود. ممکن است [...]
پمفیگوئید بارداری؛ خارش شدید و تاول خودایمنی
دانشنامه سلامت زنان | اختلالات نادر بارداریپمفیگوئید بارداری؛ خارش شدید و تاول خودایمنیپمفیگوئید بارداری یک بیماری خودایمنی پوستی نادر است که می‌تواند با خارش شدید و تاول ایجاد شود. نام تاریخی آن هرپس بارداری بوده، [...]
چنانچه شما هم از خارش واژن رنج می برید می توانید جهت دریافت خدمات تخصصی درمانی و کنترل آن به خانم دکتر فاطمه آقاجان زاده جراح و متخصص زنان مراجعه کنید. شما می توانید در صورت نیاز برای دریافت وقت ویزیت با شماره ۰۹۱۰۹۷۰۸۹۶۸ تماس حاصل فرمایید.
مشاوره و دریافت نوبت
برای بررسی تخصصی و هماهنگی ویزیت با مطب دکتر فاطمه آقاجان‌زاده اقدام کنید. در شرایط اورژانسی منتظر نوبت عادی نمانید.