زایمان زودرس؛ علائم قبل از هفته ۳۷ و مسیر بررسی و درمان
پیش از هفته ۳۷، دردهای منظم، فشار لگنی تازه یا خروج مایع باید با بخش زایمان مطرح شوند. تشخیص زایمان زودرس در خانه ممکن نیست؛ مراجعه زودهنگام فرصت بررسی و درمان مناسب را فراهم می‌کند.
زایمان زودرس یعنی چه و چرا اتفاق می‌افتد؟
تولد پیش از کامل شدن ۳۷ هفته بارداری، زودرس محسوب می‌شود. گاهی دردها خودبه‌خود شروع می‌شوند، گاهی پارگی زودهنگام کیسه آب زمینه‌ساز است و گاهی تیم به دلیل خطر ادامه بارداری برای مادر یا جنین، تولد زودتر را پیشنهاد می‌کند. بنابراین همه موارد را نمی‌توان با «متوقف کردن درد» مدیریت کرد.
سابقه تولد زودرس، کوتاهی دهانه رحم، بارداری چندقلویی و بعضی مشکلات بارداری خطر را بیشتر می‌کنند. نداشتن این سابقه‌ها، شروع زایمان زودرس را کاملاً رد نمی‌کند.
چه علامت‌هایی را جدی بگیریم؟
- انقباض یا سفت شدن تکرارشونده شکم، به‌خصوص اگر نظم یا شدت پیدا کند.
- درد شبیه قاعدگی، فشار لگن یا کمردردی که برای شما تازه است.
- خروج ناگهانی یا نشت مداوم مایع از واژن.
- خون‌ریزی یا تغییر ترشح همراه با درد و انقباض.
برای مراجعه لازم نیست درد غیرقابل‌تحمل شود. ساعت شروع، فاصله تقریبی دردها، وضعیت مایع و حرکات جنین را یادداشت کنید، اما ثبت علائم نباید تماس با بخش زایمان را به تأخیر بیندازد.
فرق انقباض تمرینی با درد زایمان چیست؟
انقباض‌های تمرینی معمولاً نظم پایدار و افزایش تدریجی ندارند، اما توصیف درد به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دهد. در سن کمتر از ۳۷ هفته، مخصوصاً با خروج مایع، خون‌ریزی یا سابقه پرخطر، نباید با فرض تمرینی بودن در خانه صبر کرد. پاسخ به نوشیدن آب یا استراحت هم به‌تنهایی خطر را رد نمی‌کند.
در بیمارستان چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟
شرح حال، هفته بارداری، علائم حیاتی، معاینه مناسب، وضعیت کیسه آب و سلامت جنین بررسی می‌شود. بسته به شرایط، آزمایش ادرار یا خون و پایش ضربان قلب لازم است. اگر احتمال پارگی کیسه آب وجود داشته باشد، نوع معاینه با احتیاط انتخاب می‌شود.
در بعضی افراد، اندازه‌گیری طول دهانه رحم با سونوگرافی واژینال یا آزمایش‌های اختصاصی به تخمین احتمال تولد نزدیک کمک می‌کند. عدد طول دهانه رحم در فرد علامت‌دار با کاربرد غربالگری در هفته‌های میانی یکسان نیست؛ از روی یک عدد اینترنتی تشخیص نگذارید.
درمان چه هدفی دارد؟
بر اساس سن بارداری و شرایط، داروی کاهش انقباض ممکن است برای به‌دست‌آوردن فرصت کوتاه تجویز شود. کورتیکواستروئید برای کاهش برخی عوارض نارس بودن، و در سن مناسب منیزیم سولفات برای محافظت عصبی نوزاد مطرح‌اند. این داروها فقط زیر نظر تیم و با ارزیابی زمان احتمالی تولد استفاده می‌شوند.
وجود عفونت، خون‌ریزی مهم یا مشکل سلامت جنین ممکن است ادامه بارداری را نامناسب کند. آنتی‌بیوتیک برای همه دردهای زودرس لازم نیست؛ در پارگی کیسه آب یا اندیکاسیون مشخص، برنامه جداگانه دارد. خوددرمانی با شیاف، قرص یا تزریق می‌تواند رسیدگی درست را عقب بیندازد.
آیا می‌توان از تکرار پیشگیری کرد؟
اگر سابقه تولد زودرس، سقط دیررس یا جراحی دهانه رحم دارید، از ابتدای بارداری مطرح کنید. بررسی طول دهانه رحم در زمان مناسب و در افراد منتخب، پروژسترون واژینال یا سرکلاژ ممکن است پیشنهاد شود. یک نسخه برای همه بارداری‌ها، به‌ویژه تک‌قلو و دوقلو، درست نیست.
هنگام ترخیص، برنامه روشن بگیرید: پیگیری چه روزی است، کدام دارو ادامه پیدا کند، با چه علامتی برگردید و بیمارستان مناسب کجاست. اگر احتمال تولد خیلی زود وجود داشته باشد، دسترسی به بخش مراقبت نوزادان در انتخاب مرکز مهم است.
پرسش‌های رایج
با چند انقباض در ساعت باید بروم؟
یک عدد ثابت برای همه مناسب نیست. سن بارداری، نظم و تغییر درد و علائم همراه مهم‌اند؛ در علائم تازه با بخش زایمان تماس بگیرید.
استراحت مطلق همیشه لازم است؟
محدودیت فعالیت باید فردی تعیین شود؛ استراحت مطلق نسخه عمومی پیشگیری یا درمان نیست.
اگر بررسی اول طبیعی بود ولی علامت برگشت چه؟
عود یا تغییر علائم را دوباره اطلاع دهید؛ نتیجه قبلی، وضعیت چند ساعت یا چند روز بعد را تضمین نمی‌کند.
مطالعه مرتبط و قدم بعدی
برای بررسی شرایط خودتان نوبت بگیرید
برای انتخاب محل مراجعه و هماهنگی زمان، با پذیرش مطب تماس بگیرید. نتیجه آزمایش‌ها، گزارش تصویربرداری و فهرست داروهای مرتبط را همراه داشته باشید.
تهران، ونک
زمان و محل مراجعه پس از هماهنگی با مطب مشخص می‌شود. در علائم هشدار یا وضعیت اورژانسی، منتظر پاسخ واتساپ یا نوبت مطب نمانید و به مرکز درمانی مناسب مراجعه کنید.