پاسخ کوتاه: vNOTES یک مسیر آندوسکوپی برای برخی جراحی‌های زنان است. نبود برش پوستی شکم، به معنی نبود برش داخلی یا حذف خطر نیست. این روش را نباید برای همه بیماران، جایگزین قطعی روش‌های شناخته‌شده دانست.

vNOTES چگونه با لاپاراسکوپی فرق دارد؟

در vNOTES، دوربین و ابزار از مسیر واژن و یک برش داخلی وارد می‌شوند؛ در برداشتن رحم، بافت نیز از مسیر واژن خارج می‌شود. در لاپاراسکوپی معمول، ابزار از برش‌های کوچک شکم وارد می‌شوند. جراحی واژینال معمول هم مسیر واژینال دارد، اما نام آن با روش آندوسکوپی vNOTES یکی نیست.

برای آشنایی با اصل عمل، راهنمای هیسترکتومی و برای شناخت مسیر شکمی کم‌تهاجمی، راهنمای لاپاراسکوپی زنان را بخوانید. ابتدا باید دلیل جراحی روشن شود؛ انتخاب فناوری، قدم بعدی است.

راهنمای NICE چه می‌گوید؟

راهنمای NICE، منتشرشده در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۳ برای بیماری‌های خوش‌خیم زنان، شواهد ایمنی و اثربخشی این روش را برای کاربرد معمول کافی ندانسته و انجام آن را با ترتیبات ویژه مطرح می‌کند. برای بیمار، این یعنی عدم قطعیت باید توضیح داده شود و پیگیری منظم وجود داشته باشد. این توصیه مربوط به نظام درمانی بریتانیاست و به معنی تعیین مقررات ایران نیست.

این راهنما با شماره IPG774 منتشر شد و اکنون با عنوان HTG699 نیز در دسترس است؛ صفحه انتقال NICE می‌گوید خود توصیه‌ها تغییر نکرده‌اند. بنابراین تغییر شماره راهنما را نباید تأیید علمی تازه معرفی کرد.

پژوهش بزرگ‌تر چه چیزی به بحث اضافه می‌کند؟

یک مطالعه ثبتی بین‌المللی با ۴۵۶۵ مورد برداشتن رحم، منتشرشده آنلاین در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۴ و در شماره مارس ۲۰۲۵ مجله BJOG، داده‌های ۲۰۱ جراح را بررسی کرد. عوارض حین عمل ۳٫۲ درصد و پس از عمل ۲٫۵ درصد گزارش شد؛ در ۱٫۶ درصد موارد مسیر جراحی تغییر کرد. این دو میزان عارضه را نباید با هم جمع کرد، چون ممکن است یک بیمار در هر دو گروه باشد.

تجربه جراح با عوارض کمتر همراه بود. اما این پژوهش ثبتی، مقایسه تصادفی با روش دیگر نیست و عوارض پس از عمل را تا شش هفته بررسی کرده است. داده‌ها برای شناخت خطرهای کوتاه‌مدت مفیدند؛ از آن‌ها نمی‌توان خطر شخصی شما، برتری قطعی یا همه پیامدهای بلندمدت را تعیین کرد.

چرا «برای همه مناسب است» پاسخ دقیقی نیست؟

در انتخاب مسیر هیسترکتومی، علت عمل، شرایط بدن، اقدامات هم‌زمان، مهارت جراح و امکانات مرکز اهمیت دارند. راهنمای ACOG درباره انتخاب مسیر جراحی خوش‌خیم، بر تصمیم متناسب با وضعیت بالینی تأکید می‌کند. توصیه به جراحی واژینال در شرایط مناسب نیز خودبه‌خود توصیه به vNOTES برای همه نیست.

اگر جراحی قبلی، احتمال چسبندگی یا بیماری دیگری دارید، گزارش آن را همراه ببرید و بپرسید چه اثری بر انتخاب مسیر دارد. از روی یک چک‌لیست اینترنتی، خودتان را مناسب یا نامناسب این روش اعلام نکنید. همچنین عنوان یک عمل برای بیماری خوش‌خیم را به جراحی سرطان تعمیم ندهید.

کدام خطرها باید پیش از رضایت توضیح داده شوند؟

درباره خون‌ریزی، عفونت، آسیب به اندام‌های اطراف و احتمال تغییر مسیر عمل گفت‌وگو کنید. در مطالعه ثبتی، آسیب مثانه و عوارضی مانند خون‌ریزی و مشکلات محل بسته‌شدن بالای واژن گزارش شده‌اند. نبود جای زخم شکمی دلیل حذف این بحث‌ها نیست.

طبق آموزش بیمار ACOG، برداشتن رحم و برداشتن تخمدان‌ها تصمیم‌های جداگانه‌اند. از جراح بخواهید دقیق بنویسد کدام اندام‌ها قرار است برداشته شوند و چرا. درباره پیامدهای باروری و در صورت مطرح‌بودن برداشتن تخمدان، تغییرات هورمونی هم پیش از رضایت سؤال کنید.

شش سؤال که جلسه مشاوره را مفیدتر می‌کند

1. دلیل برداشتن رحم چیست و آیا گزینه حفظ رحم برای وضعیت من وجود دارد؟
2. چرا این مسیر را برای من پیشنهاد می‌کنید؟
3. جراحی واژینال معمول، لاپاراسکوپی یا روش دیگر چه جایگاهی دارند؟
4. تجربه شما و تیم مرکز در همین روش چقدر است؟
5. چه شرایطی ممکن است باعث تغییر مسیر حین عمل شود؟
6. برنامه پیگیری، محدودیت فعالیت و راه تماس پس از ترخیص چیست؟

پاسخ‌ها را یادداشت کنید و نام دقیق عمل را در برگه برنامه جراحی بخواهید. برای برگشت به کار یا رابطه، به برنامه شخصی پس از عمل تکیه کنید؛ یک وعده عمومی درباره «بازگشت فوری» برای همه قابل استفاده نیست.