راهنمای آموزشی سلامت زنان • نسخه مستقل برای بازبینی
پس از تماس بدون محافظت، زمان مراجعه با زمان قابل اعتمادشدن آزمایش یکسان نیست. اگر احتمال مواجهه مهم با HIV مطرح است، ارزیابی PEP باید فوری و حداکثر تا هفتادودو ساعت انجام شود؛ منتظر علامت یا نتیجه آزمایش دیرهنگام نمانید. بررسی بارداری، هپاتیت و سایر عفونت‌ها مسیرهای جدا اما هماهنگ دارند. [۱، ۲]
ابتدا خطر فوری را بررسی کنید
PEP برای هر رابطه یا هر لغزش کاندوم لازم نیست؛ نوع تماس و وضعیت منبع و شرایط شما تعیین‌کننده‌اند. CDC در راهنمای جاری اکتبر ۲۰۲۶ آغاز هرچه سریع‌تر، ترجیحاً در بیست‌وچهار ساعت اول و حداکثر هفتادودو ساعت را مطرح می‌کند. در صورت اندیکاسیون، انتظار برای همه نتایج نباید آغاز را عقب بیندازد. اگر از این بازه گذشته نیز مراجعه برای ارزیابی و برنامه آزمایش ارزش دارد. [۱]
در ویزیت چه اطلاعاتی بگوییم؟
زمان دقیق آخرین تماس، نوع تماس واژنی یا مقعدی یا دهانی، استفاده یا پارگی کاندوم، نشانه‌ها، اطلاعات معلوم شریک و داروهای PrEP یا PEP را توضیح دهید. لازم نیست درباره وضعیت نامعلوم شریک حدس قطعی بزنید. اگر تماس اجباری بوده، می‌توانید درخواست مراقبت با کمترین تکرار شرح واقعه و توضیح مرحله‌ها کنید. انتخاب نمونه باید با محل مواجهه هماهنگ باشد. [۲، ۵؛ پیشنهاد عملی برای ویزیت]
پنجره آزمایش یعنی چه؟
عفونت تازه ممکن است هنوز در تست دیده نشود. نتیجه منفی بسیار زودهنگام خطر همان تماس را قطعی رد نمی‌کند. در برخی خدمات NHS برای کلامیدیا و سوزاکِ بدون علامت حدود دو هفته مطرح است؛ این به معنی عقب‌انداختن ویزیت فرد علامت‌دار، شریک فرد مبتلا یا تماس پرخطر نیست. برنامه تکرار را با نام تست و تاریخ آخرین تماس بنویسید. [۳]
کدام نمونه برای کدام محل؟
آزمایش ادرار یا نمونه واژنی همیشه عفونت حلق یا مقعد را نشان نمی‌دهد. بر اساس تماس، نمونه‌گیری از محل مناسب برای کلامیدیا یا سوزاک و بررسی خون برای برخی عفونت‌ها مطرح می‌شود. زخم یا تاول تازه ممکن است بررسی اختصاصی بخواهد. عبارت «پنل کامل» تضمین پوشش همه عفونت‌ها نیست؛ پاپ‌اسمیر هم جانشین آزمایش پس از مواجهه نیست. [۲، ۵؛ حدود دامنه آزمایش]
تست HIV با تست HIV یکسان نیست
CDC برای تست آزمایشگاهی آنتی‌ژن/آنتی‌بادی با خون وریدی پنجره معمول هجده تا چهل‌وپنج روز را توضیح می‌دهد؛ تست انگشتی یا آنتی‌بادیِ خودآزمایی ممکن است تا نود روز زمان بخواهد. نوع نمونه و داروی پیشگیری نتیجه را تغییر می‌دهند. از یک نتیجه زودهنگام یا تست خانگی برای قطع PEP یا بستن پیگیری استفاده نکنید. نتیجه واکنشی نیز به مسیر تأییدی نیاز دارد. [۴]
اگر PEP شروع شده باشد
دوره معمول بیست‌وهشت روز است و پیگیری تحمل و مصرف مهم است. راهنمای CDC ۲۰۲۵ تماس پیگیری اولیه و آزمایش‌های حدود چهار تا شش هفته و دوازده هفته پس از مواجهه را در برنامه فردی مطرح می‌کند. دارو می‌تواند زمان تشخیص را تحت تأثیر قرار دهد؛ جدول فردِ بدون دارو را برای خودتان استفاده نکنید. اگر مواجهه ادامه‌دار است، درباره PrEP و پیشگیری بعدی با تیم صحبت کنید. [۲]
سیفلیس و هپاتیت‌ها برنامه جدا دارند
در مواجهه پرخطر با نتیجه اولیه منفی، سیفلیس ممکن است نیاز به تکرار در چند هفته و سپس حدود سه ماه داشته باشد؛ زمان دقیق به ارزیابی وابسته است. وضعیت واکسن هپاتیت B و منبع تماس می‌تواند نیاز به واکسن یا اقدام دیگر را تغییر دهد. آزمایش HIV همه این عفونت‌ها را رد نمی‌کند. هیچ دارو یا آنتی‌بیوتیک را صرفاً برای اطمینان خودسرانه مصرف نکنید. [۲، ۵]
احتمال بارداری و تماس اجباری
پیشگیری اورژانسی از بارداری زمان‌مند است؛ برخی گزینه‌ها تا پنج روز مطرح‌اند و انتخاب باید هرچه زودتر بررسی شود. این اقدام از HIV یا سایر عفونت‌ها محافظت نمی‌کند. پس از خشونت جنسی، مراقبت آسیب جسمی، حمایت روانی و پیشگیری عفونت می‌تواند جدا از تصمیم درباره گزارش واقعه لازم باشد؛ حدود محرمانگی و رویه مرکز را بپرسید. [۵، ۶؛ مسیر حمایتی وابسته به خدمات محل]
چه علامتی نیاز به مراجعه زودتر دارد؟
تب، درد لگن، ترشح غیرعادی، زخم یا سوزش ادرار را تا پایان پنجره آزمایش نگه ندارید. درد شدید شکم، غش، خونریزی شدید یا بدحالی حاد مسیر فوری دارد؛ احتمال بارداری خارج رحم هم باید در زمینه مناسب بررسی شود. تا روشن‌شدن برنامه، درباره پرهیز از تماس یا روش محافظتی و نیاز به اطلاع شریک با تیم گفت‌وگو کنید؛ در رابطه ناامن ابتدا ایمنی شما مهم است. [۳، ۵؛ تریاژ نیازمند بازبینی پزشک]
نتیجه را چگونه پیگیری کنیم؟
نام و محل نمونه، تاریخ تماس و نمونه‌گیری و زمان پاسخ و تکرار را نگه دارید. بپرسید نتیجه منفی کدام تماس و کدام عفونت را پوشش می‌دهد. اگر نتیجه مثبت شد، درمان، بررسی شریک و زمان بازگشت به رابطه باید مشخص شوند. یک مقاله اینترنتی نمی‌تواند خطر شخصی یا قطعیت نتیجه نهایی را بدون نوع تست تعیین کند. [پیشنهاد عملی برای پیگیری]
پرسش‌های رایج
برای ارزیابی PEP باید تا آزمایش مثبت صبر کنم؟
خیر. PEP پیشگیری پس از مواجهه است و نیاز به ارزیابی فوری دارد؛ پنجره شروع را از دست ندهید. [۱]
آزمایش من فردای تماس منفی است؛ تمام شد؟
خیر؛ ممکن است هنوز زود باشد. نوع تست و برنامه تکرار مهم‌اند. [۳، ۴]
آیا ادرار برای همه محل‌های تماس کافی است؟
نه همیشه؛ تماس دهانی یا مقعدی می‌تواند نمونه محل دیگری لازم کند. [۲، ۵]
مطالعه مرتبط
منابع
شماره منبع کنار متن آمده است. تاریخ بررسی دسترسی: ۳ نوامبر ۲۰۲۶. توصیه خارجی عین برنامه اجرایی ایران نیست؛ امکانات، نسخه و پیگیری باید با تیم درمان محلی تطبیق داده شوند.
- CDC HIV Nexus — Clinical Guidance for PEPتاریخ نسخه: 2026-10-07
- CDC MMWR — Nonoccupational HIV Postexposure Prophylaxis Recommendationsتاریخ نسخه: 2025; MMWR 74(RR-1)
- Devon Sexual Health NHS — Self-testingتاریخ نسخه: Page date not established; checked 2026-11-03
- CDC — Getting Tested for HIVتاریخ نسخه: 2026-09-15
- CDC — Sexual Assault and Abuse and STIs: Adolescents and Adultsتاریخ نسخه: 2021 STI guideline; checked 2026-11-03
- WHO — Emergency contraceptionتاریخ نسخه: 2021-11-09; checked 2026-11-03
این راهنما برای آموزش است؛ تشخیص و درمان فردی با معاینه و ارزیابی پرونده انجام می‌شود.
هماهنگی مراجعه
اگر کمتر از هفتادودو ساعت از تماس با خطر قابل توجه HIV گذشته است، همین حالا برای ارزیابی PEP به مرکز درمانی دارای خدمات مربوط مراجعه کنید و منتظر واتساپ نمانید. برای هماهنگی ویزیت زنان و پیگیری غیراضطراری در شهریار، اندیشه یا تهران/ونک از واتساپ یا راهنمای رسمی کمک بگیرید؛ شرح حساس تماس را در پیام عمومی نفرستید.