دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، متخصص زنان و زایمان
دکتر فاطمه آقاجان‌زاده

راهنمای آموزشی سلامت زنان • نسخه مستقل برای بازبینی

سرخجه در بارداری؛ معنی IgG و IgM و اقدام پس از تماس

اگر در بارداری با سرخجه تماس داشته‌اید یا تب و بثورات تازه دارید، سریع با تیم درمان تماس بگیرید. IgG معمولاً برای بررسی ایمنی به‌کار می‌رود؛ یک IgM مثبت به‌تنهایی عفونت تازه یا ابتلای قطعی جنین را ثابت نمی‌کند. نتیجه باید با زمان تماس، علائم و آزمایش تأییدی تفسیر شود. [۱، ۲]

نمودار مفهومی سرخجه؛ ایمنی با عفونت فرق دارد؛ زمان تماس، مدرک ایمنی، تأیید آزمایش، مشاوره تخصصی
نمودار مفهومی سرخجه؛ ایمنی با عفونت فرق دارد؛ زمان تماس، مدرک ایمنی، تأیید آزمایش، مشاوره تخصصی. تصویر آموزشی مفهومی.

سرخجه با سرخک یک بیماری نیست

سرخجه عفونت ویروسی مستقلی است که می‌تواند با تب خفیف، بثورات، تورم غدد یا درد مفاصل همراه باشد؛ گاهی هم علامتی ندارد. ظاهر جوش‌ها برای تشخیص کافی نیست. اهمیت ویژه در بارداری، امکان آسیب به جنین پس از عفونت واقعی مادر، به‌ویژه در اوایل بارداری، است؛ تماس به معنی انتقال قطعی نیست. [۲، ۳]

IgG مثبت و منفی چه می‌گویند؟

برای بررسی ایمنی معمولاً IgG سرخجه استفاده می‌شود. نتیجه مثبت می‌تواند ناشی از واکسیناسیون یا عفونت گذشته باشد و به‌خودی‌خود علامت عفونت جدید نیست. نتیجه منفی یا مرزی باید با محدوده همان آزمایشگاه و مدارک قبلی بررسی شود. اگر ایمنی احراز نشده و باردار هستید، درباره پرهیز از تماس و برنامه واکسن پس از زایمان مشورت کنید. [۱، ۳]

چرا IgM را برای همه درخواست نمی‌کنند؟

در فرد بدون علامت و بدون تماس مشکوک، غربالگری روتین IgM توصیه نمی‌شود؛ نتیجه مثبت کاذب ممکن است اضطراب و تصمیم نادرست ایجاد کند. حتی IgM واقعی می‌تواند مدتی باقی بماند یا پس از واکسن دیده شود. پزشک ممکن است تکرار در آزمایشگاه دیگر، بررسی IgG avidity یا آزمایش‌های دیگر را متناسب با زمان و شرح‌حال بخواهد. [۱]

پس از تماس چه اطلاعاتی بدهیم؟

هفته بارداری، تاریخ آخرین تماس، نوع ارتباط، تأیید آزمایشگاهی بیماری فرد مقابل و زمان شروع تب یا بثورات را یادداشت کنید. سوابق واکسن و آزمایش‌های قبلی را آماده کنید. پیش از ورود به مطب یا آزمایشگاه اطلاع دهید تا مسیر مراجعه ایمن تعیین شود. خودتان بر اساس عکس بثورات فرد مقابل یا یک برگه آزمایش درباره خطر جنین نتیجه‌گیری نکنید. [۲، ۳]

کارت مستقل پرسش‌های بیمار درباره سرخجه؛ ایمنی با عفونت فرق دارد؛ IgG مثبت یعنی جنین مبتلا شده است؟؛ با یک IgM مثبت باید تصمیم قطعی بگیرم؟؛ اگر اکنون علامت ندارم، تماس را نادیده بگیرم؟
کارت مستقل پرسش‌های بیمار درباره سرخجه؛ ایمنی با عفونت فرق دارد؛ IgG مثبت یعنی جنین مبتلا شده است؟؛ با یک IgM مثبت باید تصمیم قطعی بگیرم؟؛ اگر اکنون علامت ندارم، تماس را نادیده بگیرم؟. تصویر آموزشی مفهومی.

اگر عفونت مادر مطرح یا تأیید شد

مشاوره زنان پرخطر و عفونی می‌تواند زمان عفونت، سن بارداری و محدودیت آزمایش‌ها را روشن کند. گاهی آزمایش مولکولی برای تأیید عفونت مادر مفید است، اما زمان و کیفیت نمونه اهمیت دارند. آزمایش مادر، سونوگرافی و ارزیابی جنین سؤال‌های یکسانی را پاسخ نمی‌دهند؛ برنامه پیگیری باید فردی باشد. درباره مبنای هر آزمایش پیشنهادی و آنچه نمی‌تواند رد یا ثابت کند سؤال کنید. [۱، ۲]

واکسن MMR در چه زمانی است؟

MMR واکسن زنده است و در بارداری تزریق نمی‌شود. اگر ایمن نیستید، واکسیناسیون پس از بارداری را هماهنگ کنید؛ پیش از اقدام بعدی، فاصله توصیه‌شده پس از واکسن را رعایت کنید که CDC آن را ۲۸ روز می‌داند. واکسن، درمان عفونت ایجادشده نیست. اگر ناخواسته در بارداری واکسن زده‌اید، برای مشاوره مراجعه کنید؛ این اتفاق به‌تنهایی دلیل پایان بارداری محسوب نمی‌شود. [۴]

چه علامتی را منتظر نگذاریم؟

تب و بثورات تازه یا تماس تأییدشده در بارداری نیاز به تماس سریع با تیم درمان دارد، حتی اگر حال عمومی خوب باشد. تنگی نفس، گیجی، غش یا بدحالی شدید ارزیابی اورژانسی می‌خواهند؛ این علائم را صرفاً سرخجه فرض نکنید. پیش از مراجعه حضوری، احتمال بیماری واگیر را به مرکز اطلاع دهید و از تماس غیرضروری با زنان باردار دیگر بپرهیزید. [۲، ۳؛ مسیر ایمنی مراجعه]

پرسش‌های رایج

IgG مثبت یعنی جنین مبتلا شده است؟

خیر؛ IgG برای بررسی ایمنی و همراه سایر اطلاعات تفسیر می‌شود. [۱]

با یک IgM مثبت باید تصمیم قطعی بگیرم؟

خیر؛ تأیید نتیجه و ارزیابی تخصصی لازم است. [۱، ۲]

اگر اکنون علامت ندارم، تماس را نادیده بگیرم؟

خیر؛ عفونت می‌تواند بی‌علامت باشد. تاریخ تماس و مدارک ایمنی را با تیم درمان بررسی کنید. [۲، ۳]

مطالعه مرتبط

منابع

شماره منبع کنار متن آمده است. تاریخ بررسی دسترسی: ۳ نوامبر ۲۰۲۶. توصیه خارجی عین برنامه اجرایی ایران نیست؛ امکانات، نسخه و پیگیری باید با تیم درمان محلی تطبیق داده شوند.

  1. CDC — Serology Testing for Rubellaتاریخ نسخه: 2024-06-10
  2. CDC — Chapter 14: Rubella — Surveillance Manualتاریخ نسخه: 2025-01-28
  3. CDC — Pregnancy and Rubellaتاریخ نسخه: 2025-07-11
  4. CDC / ACIP — Guidelines for Vaccinating Pregnant Women — MMR sectionتاریخ نسخه: 2025-08-22

این راهنما برای آموزش است؛ تشخیص و درمان فردی با معاینه و ارزیابی پرونده انجام می‌شود.

هماهنگی مراجعه

برای بررسی شرایط و هماهنگی مراجعه در شهریار، اندیشه یا تهران/ونک، با پذیرش تماس بگیرید. نیاز به ارجاع تخصصی و محل انجام بررسی را پیش از مراجعه مشخص کنید. در علائم اورژانسی منتظر پاسخ پیام یا نوبت مطب نمانید.