پیچ‌خوردگی تخمدان؛ علائم فوری و جراحی برای حفظ تخمدان

به قلم دکتر فاطمه آقاجان‌زاده | جراح و متخصص زنان و زایمان

درد ناگهانی و شدید پایین شکم، به‌ویژه همراه تهوع یا استفراغ، می‌تواند نشانه پیچ‌خوردگی تخمدان باشد. برای چنین دردی منتظر نوبت معمول یا سونوگرافی برنامه‌ریزی‌شده نمانید.

پیچ‌خوردگی یا تورشن زمانی مطرح است که تخمدان یا ضمائم دور پایه خود بچرخند و خون‌رسانی مختل شود. همه دردهای یک‌طرفه تورشن نیستند، اما تأخیر در بررسی می‌تواند به تخمدان آسیب برساند.

تصویر واقع‌گرایانه پیچ‌خوردگی پایه تخمدان و لوله فالوپ – دکتر فاطمه آقاجان‌زاده
بازسازی سه‌بعدی مفهوم پیچ‌خوردگی تخمدان؛ عکس بالینی بیمار نیست.
تصویر معرفی دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، جراح و متخصص زنان و زایمان
تصویر معرفی پزشک سایت؛ نمایش بیمار یا نتیجه این درمان نیست.
پیچ‌خوردگی تخمداننمودار مفهومی برای مرور موضوع مقاله؛ برنامه درمان شخصی نیست.ارزیابی فوری درد ناگهانیبررسی و تصمیم جراحیپیگیری وضعیت تخمدان
نمودار مفهومی آموزشیِ این راهنما؛ نمایش بدن بیمار یا نتیجه درمان نیست.

علائم و زمینه‌های احتمالی

درد ممکن است ناگهانی باشد یا شدت آن کم‌وزیاد شود. تهوع و استفراغ می‌توانند همراه آن دیده شوند. وجود کیست یا بزرگ‌شدن تخمدان، از جمله در بعضی درمان‌های باروری، زمینه مهمی برای ارزیابی است؛ نبود سابقه کیست هم تورشن را به‌طور قطعی رد نمی‌کند.

پارگی کیست، بارداری خارج رحم، آپاندیسیت و علت‌های ادراری یا گوارشی هم ممکن است درد مشابه بدهند. از روی محل درد یا پاسخ موقت به مسکن تشخیص قطعی ندهید.

بررسی در مرکز درمان چگونه است؟

شرح حال، معاینه، تست بارداری در افراد واجد احتمال و سونوگرافی همراه با بررسی خون‌رسانی می‌توانند کمک کنند. نتیجه تصویربرداری باید با شرایط بالینی تفسیر شود؛ یک نتیجه ظاهراً آرامش‌بخش نباید به‌تنهایی درد شدید ادامه‌دار را بی‌اهمیت کند.

اگر شک بالینی مهم باشد، تصمیم برای بررسی جراحی ممکن است لازم شود. گزارش داروهای باروری، زمان شروع درد، آخرین پریود و عمل‌های قبلی را به تیم اطلاع دهید.

هدف جراحی چیست؟

در موارد مناسب، جراح پیچ‌خوردگی را باز می‌کند و تا حد امکان برای حفظ تخمدان تلاش می‌کند. بسته به شرایط ممکن است درمان کیست یا اقدام تکمیلی هم لازم باشد. مسیر لاپاراسکوپی یا باز به وضعیت فرد و امکانات مرکز وابسته است.

حفظ تخمدان را نمی‌توان پیش از ارزیابی تضمین کرد و برداشتن تخمدان هم نباید برای هر تورشنی نتیجه قطعی فرض شود. درباره نام دقیق اقدام و وضعیت تخمدان مقابل، پس از عمل گزارش روشن بگیرید.

پس از عمل چه چیزی را پیگیری کنیم؟

گزارش عمل، نتیجه بررسی بافت در صورت برداشت، نیاز به سونوگرافی بعدی و برنامه باروری باید مشخص شوند. اگر تورشن عودکننده یا شرایط خاص وجود داشته باشد، متخصص درباره راه‌های کاهش احتمال تکرار تصمیم می‌گیرد.

عفونت، خون‌ریزی و آسیب به اندام مجاور از خطرهای جراحی‌اند. سطح فعالیت و زمان بازگشت به کار را با دستور ترخیص هماهنگ کنید؛ برای همه افراد یک دوره ثابت وجود ندارد.

پرسش‌های رایج

کم‌شدن درد یعنی خطر رفع شده؟

خیر. درد ممکن است نوسانی باشد و در صورت الگوی مشکوک همچنان ارزیابی لازم است.

آیا پیچ‌خوردگی همیشه باعث برداشتن تخمدان می‌شود؟

خیر. در موارد مناسب تلاش برای بازکردن پیچ و حفظ تخمدان انجام می‌شود؛ تصمیم نهایی به ارزیابی جراحی وابسته است.

داپلر طبیعی چرا همیشه اطمینان‌بخش نیست؟

ACOG در راهنمای پیچ‌خوردگی ضمائم در نوجوانان تأکید می‌کند که جریان خون داپلر به‌تنهایی نباید تصمیم را تعیین کند. علائم، معاینه و تصویربرداری کنار هم تفسیر می‌شوند و تشخیص نهایی ممکن است هنگام جراحی روشن شود. این راهنما اختصاصاً نوجوانان را بررسی می‌کند؛ ارزیابی بزرگسالان باید متناسب با وضعیت آنان باشد.

پس از جراحی چه چیزی را بدانیم؟

گزارش کنید آیا پیچ باز شده، کیست همراه وجود داشته یا بافتی برداشته شده است. زمان سونوگرافی و محدودیت فعالیت را از تیم بگیرید. هدف حفظ عملکرد تخمدان است، اما نتیجه برای همه یکسان نیست. درد تازه یا بدترشونده و علائم عفونت پس از ترخیص نیازمند بررسی‌اند.

مطالعه مرتبط

منابع علمی

  • ACOG — Adnexal Torsion in Adolescents، Committee Opinion؛ اصول تشخیص و حفظ تخمدان
  • Manchester University NHS — Ovarian Cysts، اطلاعات بیماران، ۲۰۲۶
  • NHS — Ovarian cyst: treatment

تاریخ بررسی منابع: ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶. متن آموزشی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا دستور اختصاصی پزشک نیست. تصمیم درمان باید با شرایط فرد و ضوابط محل ارائه خدمت تطبیق داده شود.

راه‌های ارتباط و هماهنگی نوبت

برای بررسی شرایط خودتان، مدارک و فهرست داروها را همراه داشته باشید. زمان و محل مراجعه را با پذیرش هماهنگ کنید؛ انجام اقدام تخصصی به ارزیابی و امکانات مرکز مربوط بستگی دارد.

صفحهٔ راه‌های هماهنگی نوبت

شهریار

خیابان ولیعصر، کوچه پروین اعتصامی، کوچه کوثر، مجتمع پزشکی مرکزی، طبقه دوم

تماس با مطب شهریار

نشانی و راهنمای مراجعه

اندیشه

فاز ۱، بین پنجم و ششم غربی، پاساژ طلا و جواهر بهار، کلینیک زیبایی بهار

تماس با مطب اندیشه

نشانی و راهنمای مراجعه

تهران، ونک

ونک، شیخ‌بهایی جنوبی، بلوار یمنی شریف، خیابان دبستان، کوچه ۲۲ شرقی، پلاک ۱، واحد ۱۲

تماس با مطب تهران، ونک

نشانی و راهنمای مراجعه

برای علائم اورژانسی، منتظر پاسخ پیام یا نوبت مطب نمانید و به مرکز درمانی مناسب مراجعه کنید.

مبنای علمی تکمیل مطلب

ACOG — Adnexal Torsion in Adolescents، Committee Opinion 783؛ NHS — Ovarian cyst

این راهنما آموزشی است؛ تشخیص، انتخاب درمان و پیگیری باید بر اساس وضعیت فرد انجام شود.

مشاوره و دریافت نوبت: پیچ‌خوردگی تخمدان؛ علائم فوری و جراحی برای حفظ تخمدان

برای بررسی اختصاصی شرایط و هماهنگی ویزیت با مطب دکتر فاطمه آقاجان‌زاده تماس بگیرید.