عفونت‌های مقاربتی و التهاب لگن در زنان

عفونت‌های مقاربتی و بیماری التهاب لگن (PID) موضوعات مهم سلامت زنان هستند. بعضی عفونت‌های مقاربتی ممکن است بدون علامت باشند و در صورت درمان‌نشدن به رحم، لوله‌ها و بافت‌های لگنی گسترش پیدا کنند.

این مطلب برای آموزش عمومی است؛ تشخیص عفونت و انتخاب آنتی‌بیوتیک باید توسط پزشک انجام شود.

عفونت مقاربتی چیست؟

عفونت‌های مقاربتی از راه تماس جنسی منتقل می‌شوند و می‌توانند شامل کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس، تریکوموناس، تبخال تناسلی، HPV و HIV باشند. وجود نداشتن علامت، عفونت را رد نمی‌کند.

علائم احتمالی در زنان

• ترشح غیرعادی واژن
• سوزش ادرار
• خونریزی بین پریودها یا پس از رابطه
• زخم، تاول یا ضایعات تناسلی
• درد هنگام رابطه
• درد زیر شکم یا لگن

برخی افراد هیچ علامتی ندارند و فقط با آزمایش تشخیص داده می‌شوند.

التهاب لگن یا PID چیست؟

PID مجموعه‌ای از عفونت‌های دستگاه تناسلی فوقانی زنان است که می‌تواند رحم، لوله‌های رحمی و بافت‌های اطراف را درگیر کند. کلامیدیا و سوزاک از عوامل مهم هستند، اما همه موارد PID فقط ناشی از این دو میکروب نیستند.

علائم هشدار PID

• درد لگن یا پایین شکم
• تب یا احساس ناخوشی
• ترشح غیرعادی
• درد هنگام رابطه
• خونریزی غیرطبیعی
• درد هنگام ادرار در بعضی افراد

علائم ممکن است خفیف باشند و همین موضوع باعث تأخیر در تشخیص شود.

چرا درمان زودهنگام مهم است؟

PID درمان‌نشده می‌تواند خطر ناباروری لوله‌ای، حاملگی خارج رحم، درد مزمن لگن و آبسه لوله و تخمدان را افزایش دهد. شروع درمان به‌موقع اهمیت زیادی دارد.

تشخیص چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص بر اساس شرح حال، معاینه، تست بارداری، آزمایش عفونت‌های مقاربتی و در صورت نیاز سونوگرافی یا آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود. در برخی موارد تشخیص کاملاً بالینی است و پزشک با توجه به خطر عوارض، درمان را پیش از آماده شدن همه نتایج آغاز می‌کند.

درمان

درمان PID معمولاً با ترکیبی از آنتی‌بیوتیک‌ها انجام می‌شود تا طیف مناسبی از میکروب‌ها پوشش داده شود. نوع و مدت درمان به شدت بیماری، بارداری، وجود آبسه و شرایط فردی بستگی دارد. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا قطع زودهنگام آن می‌تواند درمان را ناکامل کند.

چه زمانی بستری لازم می‌شود؟

در بعضی شرایط مانند بارداری، بیماری شدید، استفراغ مداوم، تب بالا، آبسه لوله و تخمدان، عدم امکان مصرف داروی خوراکی یا پاسخ ندادن به درمان سرپایی ممکن است بستری توصیه شود.

شریک جنسی و پیگیری

در عفونت‌های قابل انتقال جنسی، ارزیابی و درمان شریک یا شرکای جنسی می‌تواند برای جلوگیری از عفونت مجدد ضروری باشد. تا زمانی که درمان کامل نشده و پزشک اجازه نداده، رابطه جنسی ممکن است نیاز به محدودیت داشته باشد.

پیشگیری

• استفاده صحیح و مداوم از کاندوم خطر بسیاری از عفونت‌ها را کاهش می‌دهد.
• انجام آزمایش در افراد واجد شرایط یا در معرض خطر اهمیت دارد.
• واکسیناسیون HPV و هپاتیت B در گروه‌های مناسب نقش پیشگیرانه دارد.
• در صورت تشخیص عفونت، تکمیل درمان و پیگیری توصیه‌شده مهم است.

چه علائمی نیاز به مراجعه سریع دارند؟

درد شدید لگن، تب بالا، ضعف شدید، استفراغ مداوم، غش، خونریزی قابل‌توجه یا احتمال بارداری همراه با درد شکم نیاز به ارزیابی سریع پزشکی دارد.

آزمایش، بررسی شریک و پیگیری برای همهٔ عفونت‌ها یکسان نیست

نام عفونت را دقیق بپرسید. درمان قارچ، کلامیدیا، سوزاک، تریکوموناس، سیفلیس یا تبخال را نمی‌توان به هم تعمیم داد. نوع نمونه و محل تماس نیز مهم است؛ آزمایش ادرار یا نمونهٔ تناسلی لزوماً عفونت محل دیگری را بررسی نمی‌کند.

کلامیدیا و سوزاک

پس از تشخیص، ارزیابی و درمان شریک‌های مرتبط می‌تواند برای جلوگیری از عفونت مجدد لازم باشد. بازآزمایی برای یافتن ابتلای دوباره با «آزمایش اثبات درمان» یکسان نیست. CDC بازآزمایی حدود سه ماه پس از درمان را مطرح می‌کند؛ شرایط بارداری، محل عفونت و علائم باقی‌مانده می‌توانند برنامهٔ دیگری هم لازم کنند. زمان شخصی را از درمانگر بگیرید.

تریکوموناس

بررسی و درمان هم‌زمان شریک و پیگیری اهمیت دارد. گزارش احتمالی تریکوموناس در پاپ‌اسمیر، به‌تنهایی آزمایش تشخیصی اختصاصی نیست؛ تأیید مناسب ممکن است لازم شود. عود علامت را بدون بررسی با نسخهٔ قبلی درمان نکنید.

سیفلیس و تبخال

در سیفلیس، نوع و روند آزمایش خون در پیگیری نقش دارد و بارداری باید حتماً اعلام شود. در تبخال، نمونه‌گیری ضایعه و بعضی آزمایش‌های خونی کاربردهای متفاوت دارند. نتیجهٔ مثبت به‌تنهایی زمان انتقال یا فرد انتقال‌دهنده را ثابت نمی‌کند.

تا چه زمانی رابطه را به تعویق بیندازیم؟

پاسخ به عامل عفونت، نوع درمان، تکمیل درمان شریک و بهبود علائم وابسته است. دستور روشن بگیرید و درمان را با شریک تقسیم نکنید. اگر احتمال تماسِ همراه با خطر HIV وجود دارد، برای ارزیابی اقدامات زمان‌حساس فوری مراجعه کنید.

منابع این بخش: CDC — STI Treatment Guidelines: Chlamydial Infections، Gonococcal Infections، Trichomoniasis، Syphilis و Genital Herpes؛ CDC — Retesting After Treatment to Detect Repeat Infections. افزودهٔ آموزشی بر اساس منابع.

منبع معتبر

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – STI Treatment Guidelines: Pelvic Inflammatory Disease

مطالب مرتبط

• آی‌یودی و روش‌های پیشگیری از بارداری
• پاپ اسمیر و کولپوسکوپی
• آشنایی با دستگاه تناسلی زنان

برای بررسی تخصصی و دریافت نوبت

برای ارزیابی غیراورژانسی متناسب با شرایط خود، با مطب دکتر فاطمه آقاجان‌زاده هماهنگ کنید.

دریافت نوبت از واتساپراهنمای نوبت‌دهی

در شرایط اورژانسی، نوبت عادی جایگزین مراجعه فوری نیست.