یائسگی زمانی تعریف می‌شود که ۱۲ ماه متوالی قاعدگی رخ ندهد و علت دیگری برای قطع پریود وجود نداشته باشد. سال‌های قبل از آن که با تغییرات چرخه و علائم هورمونی همراه است، دوره گذار یائسگی یا پری‌منوپاز نامیده می‌شود.
شدت علائم در افراد متفاوت است و همه افراد به درمان نیاز ندارند.
علائم شایع یائسگی و پری‌منوپاز
- گرگرفتگی و تعریق شبانه
- اختلال خواب
- تغییرات خلق، اضطراب یا تحریک‌پذیری
- خشکی واژن یا درد هنگام رابطه
- تغییر میل جنسی
- تکرر یا فوریت ادرار در بعضی افراد
- نامنظمی قاعدگی در سال‌های پیش از یائسگی
چه زمانی خونریزی غیرطبیعی محسوب می‌شود؟
در دوره گذار یائسگی نامنظمی شایع است، اما خونریزی بسیار شدید، طولانی، مکرر یا خونریزی بعد از رابطه نیاز به بررسی دارد. هر نوع خونریزی پس از اینکه ۱۲ ماه کامل پریود قطع شده است باید ارزیابی پزشکی شود.
درمان گرگرفتگی و علائم عمومی
برای بعضی افراد درمان هورمونی یائسگی می‌تواند مؤثرترین روش کنترل گرگرفتگی و تعریق شبانه باشد. نوع درمان به وجود یا عدم وجود رحم، سن، زمان شروع یائسگی، سابقه لخته خون، بیماری قلبی، سرطان‌های وابسته به هورمون و سایر عوامل بستگی دارد. درمان هورمونی برای همه مناسب نیست.
خشکی واژن و علائم ادراری
مرطوب‌کننده‌ها و لوبریکانت‌ها می‌توانند برای علائم خفیف کمک‌کننده باشند. در بعضی افراد، استروژن موضعی واژینال یا درمان‌های دیگر با نظر پزشک استفاده می‌شود. انتخاب روش به شدت علائم و سابقه پزشکی بستگی دارد.
گزینه‌های غیرهورمونی
اگر درمان هورمونی مناسب نباشد یا فرد نخواهد از آن استفاده کند، گزینه‌های غیرهورمونی برای برخی علائم وجود دارد. بعضی داروها و نیز درمان شناختی رفتاری در شرایط منتخب می‌توانند کمک کنند. مکمل‌های گیاهی الزاماً بی‌خطر یا مؤثر نیستند و ممکن است با داروها تداخل داشته باشند.
سلامت استخوان
با کاهش استروژن، سرعت کاهش تراکم استخوان می‌تواند بیشتر شود. فعالیت بدنی منظم، تمرینات تحمل وزن و مقاومتی، تغذیه مناسب و ارزیابی خطر پوکی استخوان اهمیت دارد. در افراد واجد شرایط، پزشک ممکن است سنجش تراکم استخوان را توصیه کند.
سلامت قلب و متابولیسم
بعد از یائسگی توجه به فشار خون، قند خون، چربی خون، وزن، فعالیت بدنی و ترک سیگار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. درمان هورمونی نباید صرفاً با هدف پیشگیری از بیماری قلبی شروع شود.
خواب، خلق و کیفیت زندگی
مشکلات خواب می‌توانند با گرگرفتگی، اضطراب، افسردگی، وقفه تنفسی خواب یا عوامل دیگر مرتبط باشند. اگر افت خلق، اضطراب یا بی‌خوابی شدید و پایدار است، بررسی جداگانه لازم است.
چه زمانی مراجعه کنید؟
- خونریزی پس از یائسگی
- خونریزی بسیار شدید یا کم‌خونی
- گرگرفتگی یا اختلال خواب شدید و آزاردهنده
- درد هنگام رابطه یا خشکی شدید واژن
- تغییرات خلقی قابل‌توجه
جمع‌بندی
یائسگی یک مرحله طبیعی زندگی است، اما علائم آن قابل ارزیابی و درمان هستند. درمان باید متناسب با شدت علائم، خطرات پزشکی و ترجیح فرد انتخاب شود.
منابع معتبر
- NHS – Menopause and Perimenopause: Treatment
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Menopause
مطالب مرتبط
بازبینی پزشکی: دکتر فاطمه آقاجان‌زاده، جراح و متخصص زنان و زایمان.