درمان فیبروم؛ انتخاب روش بر اساس علامت، محل و برنامه بارداری

هایفو فیبروم رحم با هدایت MRI؛ درمان بدون برش برای چه کسانی مناسب نیست؟

«بدون برش» جذاب است، اما به معنی درمان ساده، قطعی یا مناسب برای همه نیست. در MRgFUS یا هایفوی هدایت‌شده با MRI، امواج متمرکز بافت انتخاب‌شده فیبروم را گرم می‌کنند؛ MRI هم برای هدف‌گیری و پایش دما به کار می‌رود. تصمیم درست از تشخیص دقیق شروع می‌شود، نه از نام دستگاه.

دکتر فاطمه آقاجان‌زاده با کت زرد چهارخانه و روسری زرد در تصویر معرفی پزشک
تصویر معرفی دکتر فاطمه آقاجان‌زاده؛ نمایش دستگاه یا انجام درمان نیست.

این روش دقیقاً چه می‌کند؟

فرد روی تخت دستگاه MRI قرار می‌گیرد و انرژی اولتراسوند از روی پوست به بخش‌هایی از فیبروم فرستاده می‌شود. هدف، نکروز حرارتیِ حجم قابل‌دسترسی فیبروم است؛ فیبروم همان لحظه از بدن خارج نمی‌شود. کاهش علائم یا کوچک‌شدن آن ممکن است تدریجی باشد و بخشی از فیبروم نیز درمان‌نشده بماند.

این فناوری با هایفوی زیبایی پوست و با سونوگرافی معمولی تفاوت دارد. همچنین جایگزین خودکار هیستروسکوپی رحم، میومکتومی یا آمبولیزاسیون شریان رحمی نیست؛ هر روش مسئله متفاوتی را حل می‌کند.

سه پرسش تعیین‌کننده پیش از انتخاب

علامت اصلی چیست؟

خون‌ریزی، فشار لگنی، درد یا مسئله باروری مسیر ارزیابی یکسانی ندارند. فیبروم بدون علامت همیشه نیازمند مداخله نیست.

فیبروم کجاست؟

اندازه، تعداد، محل، فاصله از پوست و روده، وجود اسکار و مسیر عبور انرژی می‌تواند امکان درمان را محدود کند.

بارداری آینده مهم است؟

حفظ رحم با اثبات ایمنی و اثربخشی برای بارداری یکی نیست. داده‌های باروری هنوز محدود و عمدتاً مشاهده‌ای‌اند.

چه کسانی ممکن است نامزد مناسبی نباشند؟

  • کسی که هنوز تشخیص قطعی فیبروم ندارد یا خون‌ریزی او نیازمند بررسی علت دیگری است.
  • فیبرومی که مسیر ایمن انرژی به آن وجود ندارد یا بخش کافی از آن قابل هدف‌گیری نیست.
  • وجود بعضی ایمپلنت‌ها یا شرایطی که MRI را نامناسب می‌کند؛ ارزیابی موردی لازم است.
  • وقتی درمان سریعِ کم‌خونی شدید، توده بسیار بزرگ یا بررسی بدخیمی احتمالی مطرح است.
  • فردی که هدف اصلی او بارداری آینده است و انتظار دارد این روش شانس بارداری را به‌طور قطعی بیشتر کند.

ملاک‌ها به دستگاه، مرکز و ارزیابی تصویربرداری وابسته‌اند. مناسب‌بودن با یک سونوگرافی یا اندازه فیبروم به‌تنهایی تعیین نمی‌شود.

خطرها و محدودیت‌ها چیست؟

درد یا ناراحتی حین کار، سوختگی پوست، آسیب حرارتی به بافت‌های مجاور یا عصب، ناکامل‌ماندن درمان و نیاز به مداخله دوباره ممکن است رخ دهد. نتیجه به حجم واقعاً تخریب‌شده و ویژگی فیبروم وابسته است. «غیرتهاجمی» به معنی بدون خطر نیست.

تأیید یک دستگاه برای کاربرد مشخص نیز تضمین نمی‌کند هر دستگاه مشابه، هر مرکز یا هر بیمار همان نتیجه را داشته باشد. FDA در برچسب‌گذاری برخی نسخه‌ها محدودیت اطلاعات برای افرادی که قصد بارداری دارند را ذکر کرده است.

در جلسه مشاوره چه بپرسیم؟

  1. آیا علامت من واقعاً از فیبروم است و چه بررسی‌ای این را نشان می‌دهد؟
  2. چه درصدی از فیبروم من قابل هدف‌گیری است و چرا؟
  3. احتمال باقی‌ماندن علامت یا نیاز به درمان مجدد چقدر است؟
  4. برای برنامه بارداری من، داده این روش با گزینه‌های دیگر چه تفاوتی دارد؟
  5. اگر درمان کامل نشد، گام بعدی چیست؟

برای بررسی فیبروم از کجا شروع کنیم؟

می‌توانید برای ارزیابی علائم، مرور سونوگرافی یا MRI و مقایسه گزینه‌های درمانی با یکی از سه مرکز شهریار، اندیشه یا ونک هماهنگ کنید. این مقاله اعلام وجود دستگاه MR-HIFU یا ارائه این خدمت در مطب‌ها نیست؛ انتخاب مرکز درمان پس از مشخص‌شدن روش مناسب انجام می‌شود.

هماهنگی نوبتارتباط در واتساپ

مطب شهریارمطب اندیشهمطب ونک تهران

منابع پزشکی

منابع در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شدند. راهنمای NICE قدیمی‌تر است، اما برای توضیح جایگاه شواهد و نیاز به پیگیری بلندمدت همچنان منبع رسمی مهمی است؛ داده‌های تازه‌تر FDA نیز محدودیت استنباط درباره بارداری را نشان می‌دهد.

  1. FDA؛ سابقه تأیید سامانه ExAblate برای فیبروم رحم
  2. NICE؛ اولتراسوند متمرکز از روی پوست با هدایت MRI برای فیبروم، ۲۰۱۱
  3. مرور نظام‌مند پیامدهای باروری پس از HIFU، سال ۲۰۲۱
  4. FDA؛ گزارش نهایی رجیستری بارداری پس از ExAblate، دریافت ۲۰۲۵ و به‌روزرسانی صفحه در ۲۰۲۶

این مطلب آموزشی است و جایگزین تشخیص یا توصیه درمانی فردی نیست.