آمبولیزاسیون فیبروم رحم؛ جایگزین جراحی است یا فقط یک انتخاب متفاوت؟

آمبولیزاسیون دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

در آمبولیزاسیون شریان رحمی، که با نام‌های UAE یا UFE هم شناخته می‌شود، رادیولوژیست مداخله‌ای با هدایت تصویربرداری، کاتتر باریکی را وارد رگ می‌کند. ذرات مخصوص، خون‌رسانی به فیبروم را کاهش می‌دهند تا به‌تدریج کوچک شود. فیبروم از بدن بیرون آورده نمی‌شود؛ بنابراین این روش با میومکتومی، یعنی برداشتن فیبروم، تفاوت دارد. [۱]

برای شناخت خود بیماری، راهنمای فیبروم رحم و گزینه‌های درمان را بخوانید. آمبولیزاسیون همچنین با ابلیشن فیبروم از راه دهانه رحم یک روش واحد نیست؛ در ابلیشن، انرژی مستقیماً بافت هدف را تخریب می‌کند.

چه زمانی ارزش بررسی دارد؟

اگر خون‌ریزی، فشار لگنی یا علائم مرتبط با فیبروم زندگی روزمره را مختل کرده‌اند، این گزینه می‌تواند در گفت‌وگوی درمانی مطرح شود. وجود فیبروم بدون علامت، الزاماً به معنی نیاز به مداخله نیست. ACOG برای انتخاب درمان بر علائم، وضعیت فرد و خواسته‌های باروری تأکید می‌کند. [۲]

پیش از تصمیم باید تعداد، محل و اندازه فیبروم‌ها و علت واقعی شکایت روشن شود. سونوگرافی و در بعضی شرایط MRI به برنامه‌ریزی کمک می‌کنند؛ خون‌ریزی مشکوک ممکن است به بررسی آندومتر نیز نیاز داشته باشد. بارداری، عفونت فعال لگنی یا احتمال بدخیمی از مسائلی‌اند که مسیر درمان را تغییر می‌دهند. [۱]

برای ویزیت، گزارش و در صورت دسترسی تصاویر قبلی، فهرست داروها، سابقه حساسیت به ماده حاجب و توضیح روشن درباره قصد بارداری را همراه ببرید. فقط گفتن «می‌خواهم رحمم بماند» برای انتخاب روش کافی نیست.

پژوهش FEMME چه می‌گوید؛ و چه چیزی را ثابت نمی‌کند؟

در کارآزمایی تصادفی FEMME، ۲۵۴ زن برای مقایسه آمبولیزاسیون با میومکتومی وارد مطالعه شدند. در گزارش پیگیری چهارساله، بهبود کیفیت زندگی به نفع میومکتومی بود، اما تفاوت در آن زمان از نظر آماری معنادار نبود. داده‌های ناقص پیگیری، قطعیت نتیجه را محدود می‌کردند. [۳]

برآورد تجمعی اقدام دوباره برای فیبروم تا چهار سال، ۲۴ درصد پس از آمبولیزاسیون و ۱۳ درصد پس از میومکتومی بود. این اعداد مربوط به همان مطالعه‌اند؛ پیش‌بینی شخصی برای هر بیمار نیستند و فاصله‌های اطمینان نیز عدم قطعیت دارند. تعداد بارداری‌ها آن‌قدر کم بود که پژوهشگران نتوانستند درباره برتری باروری یکی از دو روش نتیجه بگیرند. [۳]

پس این درمان، صرفاً یک ایده آزمایشی نیست؛ اما سابقه استفاده یا وجود پژوهش هم مجوز وعده «بدون عود» و «بارداری تضمینی» نمی‌دهد. مطالعه یادشده در نوامبر ۲۰۲۱ آنلاین منتشر شده و در مجموعه ژانویه ۲۰۲۲ آمده است؛ خبر تازه سال ۲۰۲۶ معرفی نمی‌شود.

اگر بارداری آینده برایتان مهم است

این خواسته را پیش از انتخاب روش مطرح کنید. ACOG مشکلات باروری و بارداری را از ملاحظات آمبولیزاسیون می‌داند. ارزیابی متخصص زنان و رادیولوژیست مداخله‌ای باید روشن کند که کدام گزینه با شرایط رحم و هدف شما سازگارتر است. رحم باقی‌مانده، به‌تنهایی تضمین‌کننده بارداری ایمن نیست. [۴]

از عدد بارداری در یک مطالعه کوچک برای انتخاب درمان خود نتیجه نگیرید. سؤال مفیدتر این است: «با توجه به محل فیبروم من، دلیل پیشنهاد این روش به‌جای برداشتن فیبروم چیست؟» اگر پاسخ روشن نیست، گرفتن نظر دوم می‌تواند تصمیم را قابل‌فهم‌تر کند.

خطرها و دوران بعد از درمان را جدی بگیرید

گرفتگی و درد لگنی، تهوع یا تب خفیف ممکن است پس از آمبولیزاسیون رخ دهند. خطرهای دیگر شامل آسیب یا خون‌ریزی محل ورود کاتتر، عفونت، واکنش به ماده حاجب و رسیدن ذرات به بافت ناخواسته‌اند. [۱]

ACOG همچنین تغییر عملکرد تخمدان یا یائسگی زودتر، مشکلات باروری و احتمال نیاز به درمان بیشتر را مطرح می‌کند. «بدون جراحی باز» نباید به «بدون عارضه» ترجمه شود. [۴]

پیش از ترخیص بپرسید درد و تب تا چه حد قابل انتظار است، با کدام علامت باید تماس بگیرید و پیگیری چه زمانی انجام می‌شود. درد شدید یا رو به افزایش، تب ماندگار و حال عمومی نامناسب را صرفاً به روند طبیعی درمان نسبت ندهید؛ با تیم درمان تماس بگیرید.

پنج سؤال برای انتخابی آگاهانه

1. آیا علائم من واقعاً از فیبروم است یا علت دیگری هم باید بررسی شود؟
2. برای هدف من، مزیت آمبولیزاسیون نسبت به دارو، میومکتومی یا پیگیری چیست؟
3. قصد بارداری من چگونه انتخاب را تغییر می‌دهد؟
4. اگر علائم باقی بمانند یا برگردند، قدم بعدی چیست؟
5. چه کسی مسئول پیگیری و پاسخ‌گویی پس از درمان است؟

این صفحه برای شناخت گزینه‌هاست. انجام آمبولیزاسیون توسط پزشک یا در یک مرکز مشخص را اعلام نمی‌کند؛ بررسی و در صورت لزوم ارجاع، پس از ارزیابی فردی انجام می‌شود.

هماهنگی ویزیت دکتر آقاجان‌زادهپرسش درباره نوبت در واتساپ

برای انتخاب مطب شهریار، اندیشه یا ونک تهران، اطلاعات صفحه نوبت‌دهی را ببینید. این مطلب جای تشخیص یا نسخه شخصی را نمی‌گیرد.

منابع پزشکی

1. RadiologyInfo (ACR/RSNA) — Uterine Fibroid Treatment؛ آخرین بازبینی درج‌شده: ۳۱ اکتبر ۲۰۲۴.
2. ACOG — Uterine Fibroids؛ راهنمای بیمار، مرور منابع در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶.
3. Daniels et al. — Four-year follow-up of the FEMME randomised trial؛ انتشار آنلاین ۲۰ نوامبر ۲۰۲۱؛ مجموعه ژانویه ۲۰۲۲. DOI: 10.1016/j.eurox.2021.100139.
4. ACOG — Uterine Artery Embolization؛ راهنمای بیمار، مرور منابع در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶.