چسبندگی داخل رحم و سندرم آشرمن؛ تشخیص، درمان و احتمال عود
به قلم دکتر فاطمه آقاجان‌زاده | جراح و متخصص زنان و زایمان
چسبندگی داخل رحم می‌تواند فضای حفره را تغییر دهد و در بعضی افراد با کاهش قاعدگی یا مشکلات باروری همراه باشد. تشخیص آن با علت‌های هورمونیِ کم‌شدن پریود یکسان نیست.
اگر پس از اقدام داخل رحم، الگوی قاعدگی تغییر کرده یا در بررسی ناباروری به چسبندگی شک شده است، سوابق قبلی اهمیت دارند. وجود هر درد لگنی یا هر آندومتر نازک به‌تنهایی سندرم آشرمن را ثابت نمی‌کند.
چسبندگی داخل رحم چیست و چرا ایجاد می‌شود؟
در این وضعیت، بافت اسکار ممکن است بخش‌هایی از سطوح داخل رحم را به هم متصل کند. اصطلاح آشرمن برای چسبندگی‌های داخل رحمی به کار می‌رود. این مشکل با چسبندگی‌های بیرون رحم یا اطراف لوله و تخمدان تفاوت دارد.
آسیب پوشش داخلی رحم، به‌ویژه پس از بعضی اقدامات مربوط به بارداری، از زمینه‌های شناخته‌شده است. برخی جراحی‌های داخل رحم یا عفونت‌ها نیز می‌توانند نقش داشته باشند؛ با این حال، بیشتر افراد پس از هر کورتاژ دچار این عارضه نمی‌شوند.
چه علائمی نیاز به بررسی دارند؟
کم‌شدن واضح خون‌ریزی قاعدگی، قطع پریود، درد دوره‌ای یا مشکلات باروری می‌توانند زمینه بررسی باشند. ابتدا احتمال بارداری و علت‌های شایع دیگر هم باید بررسی شوند. یک سونوگرافی معمولی برای پاسخ به همه پرسش‌های مربوط به حفره رحم کافی نیست.
زمان تغییر قاعدگی، نوع اقدام قبلی، گزارش عمل، عفونت یا خون‌ریزی بعد از آن و سابقه بارداری را ثبت کنید. این اطلاعات از حدس‌زدن تشخیص بر اساس یک علامت مفیدترند.
تشخیص و آزادسازی چسبندگی چگونه است؟
پزشک بر اساس شرایط از تصویربرداری حفره رحم و، در موارد مناسب، هیستروسکوپی استفاده می‌کند. هیستروسکوپی امکان مشاهده مستقیم و در صورت لزوم آزادسازی چسبندگی زیر دید را فراهم می‌کند. چسبندگی گسترده یا چند بار عودکرده ممکن است به جراح با تجربه بیشتر در این زمینه نیاز داشته باشد.
هدف جراحی فقط بازکردن مسیر نیست؛ وضعیت پوشش باقیمانده رحم و هدف فرد نیز در نتیجه نقش دارند. دارو، بالون یا وسایل داخل رحمی برای همه افراد نسخه یکسانی ندارند و نباید خودسرانه استفاده شوند.
پیگیری، باروری و خطرهای درمان
عود چسبندگی ممکن است رخ دهد و گاهی بررسی دوباره حفره یا درمان تکمیلی لازم می‌شود. آسیب دیواره رحم، خون‌ریزی و عفونت از خطرهای جراحی‌اند. نتیجه قاعدگی یا باروری را نمی‌توان فقط از بازشدن حفره تضمین کرد.
پیش از اقدام به بارداری، زمان ارزیابی مجدد و نیاز به مشاوره باروری را مشخص کنید. در صورت بارداری، سابقه چسبندگی و جراحی رحم را به تیم مراقبت اطلاع دهید تا برنامه پیگیری متناسب تنظیم شود.
پرسش‌های رایج
هر آندومتر نازک یعنی آشرمن؟
خیر. ضخامت آندومتر به زمان چرخه، هورمون‌ها و عوامل دیگر هم بستگی دارد.
آیا چسبندگی همیشه با یک جراحی درمان می‌شود؟
خیر. شدت و وسعت متفاوت است و بعضی افراد به پیگیری یا مداخله تکمیلی نیاز دارند.
مطالعه مرتبط
منابع علمی
- ASRM / ReproductiveFacts — Intrauterine adhesions: what are they?
- AAGL و ESGE — Practice guidelines on intrauterine adhesions، ۲۰۱۷
- UCLH — Outpatient Hysteroscopy، اطلاعات بیماران
تاریخ بررسی منابع: ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶. متن آموزشی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا دستور اختصاصی پزشک نیست. تصمیم درمان باید با شرایط فرد و ضوابط محل ارائه خدمت تطبیق داده شود.
تغییر پریود بعد از کورتاژ را چگونه پیگیری کنیم؟
کم‌شدن خون‌ریزی پس از اقدام داخل رحم می‌تواند دلیل بررسی باشد، اما به‌تنهایی اثبات آشرمن نیست. احتمال بارداری، وضعیت هورمون‌ها و زمان چرخه هم باید در نظر گرفته شوند. طبق برگهٔ آموزشی ASRM، آسیب یا عفونت پوشش رحم ممکن است باعث اسکار میان سطوح آن شود؛ سابقهٔ عمل و روند تغییر علائم، انتخاب بررسی را هدایت می‌کند.
بازشدن حفره با برگشت کامل عملکرد یکسان نیست
در درمان هیستروسکوپی، هدف آزادسازی چسبندگی با حفظ بافت سالم است. میزان پوشش باقی‌ماندهٔ رحم و شدت درگیری بر نتیجه اثر دارند. ممکن است قاعدگی بهتر شود ولی مشکل باروری همچنان بررسی بیشتری بخواهد. زمان مشاهدهٔ دوبارهٔ حفره، داروی احتمالی و اجازهٔ اقدام به بارداری باید مشخص باشند؛ درمان تجربی یا تضمین بارداری از روی گزارش جراحی قابل اتکا نیست.
برای ادامهٔ مطالعه
هیستروسکوپی رحم · نازک‌بودن آندومتر
برای بررسی شرایط خودتان هماهنگ کنید
مدارک مرتبط، گزارش آزمایش‌ها و فهرست داروها را همراه داشته باشید. زمان و محل مراجعه را با پذیرش تأیید کنید؛ انجام اقدامات تخصصی پس از ارزیابی و هماهنگی با مرکز مربوط مشخص می‌شود.
راه‌های هماهنگی نوبتشهریار
خیابان ولیعصر، کوچه پروین اعتصامی، کوچه کوثر، مجتمع پزشکی مرکزی، طبقه دوم
تماس با مطب شهریاراندیشه
فاز ۱، بین پنجم و ششم غربی، پاساژ طلا و جواهر بهار، کلینیک زیبایی بهار
تماس با مطب اندیشهتهران، ونک
ونک، شیخ‌بهایی جنوبی، بلوار یمنی شریف، خیابان دبستان، کوچه ۲۲ شرقی، پلاک ۱، واحد ۱۲
تماس با مطب تهران، ونکدر علائم فوری، منتظر پاسخ پیام یا نوبت مطب نمانید و به مرکز درمانی مناسب مراجعه کنید.
منابع تکمیل این راهنما
ASRM / ReproductiveFacts — Intrauterine adhesions: what are they?؛ ASRM — Fertility evaluation of infertile women؛ ۲۰۲۱
این متن برای آموزش و آمادگی گفت‌وگو با پزشک است؛ انتخاب درمان و برنامهٔ پیگیری باید با وضعیت همان فرد هماهنگ شود.
مشاوره و دریافت نوبت: چسبندگی داخل رحم و سندرم آشرمن؛ تشخیص، درمان و احتمال عود
برای بررسی اختصاصی شرایط و هماهنگی ویزیت با مطب دکتر فاطمه آقاجان‌زاده تماس بگیرید.