دانشنامه سلامت زنان
انتخاب پیشگیری در بیماری کلیه، لوپوس، سابقه لخته و سرطان پستان
نام بیماری به‌تنهایی برای انتخاب پیشگیری کافی نیست؛ شدت، دارو، خطر لخته و خونریزی و ترجیح شما مهم‌اند. استروژن در برخی وضعیت‌ها مناسب نیست، اما «فقط پروژستینی» هم مجوز عمومی برای همه نیست. روش باید با تیم زنان و متخصص بیماری زمینه‌ای انتخاب و در تغییر شرایط بازبینی شود. [۱، ۲، ۳]
قبل از انتخاب چه چیزی روشن شود؟
مشخص کنید فعلاً بارداری می‌خواهید یا نه، چه مدت پیشگیری نیاز دارید و چه روشی برای زندگی شما عملی است. فهرست دارو، فشار، سابقه لخته، خونریزی و درمان سرطان را همراه ببرید. چارچوب‌های صلاحیت پزشکی برای خطر مشخص روش‌اند، نه ارزش‌گذاری درباره حق فرزندآوری فرد. انتخاب باید با توضیح گزینه‌ها و بدون اجبار باشد. [۱؛ اصل تصمیم مشترک]
بیماری کلیه؛ شدت و عوارض مهم‌اند
دیالیز، سندرم نفروتیک، فشار بالا، پروتئین ادرار و بیماری عروقی انتخاب را تغییر می‌دهند. KDIGO در گزارش ۲۰۲۵ بر مشاوره متناسب با خواسته فرد تأکید می‌کند. نبود قاعدگی در بیماری پیشرفته یا دیالیز به‌تنهایی ناباروری یا یائسگی قطعی نیست. برای انتخاب روش و برنامه بارداری، هماهنگی کلیه و زنان لازم است؛ کاهش قاعدگی را دلیل کنارگذاشتن پیشگیری نگیرید. [۱]
در کلیه، همه پروژستین‌ها یکسان نیستند
CDC برای سندرم نفروتیک فعال یا دیالیز، روش ترکیبی استروژن‌دار را نامناسب می‌داند. DMPA نیز در این شرایط به‌دلیل ملاحظات لخته و استخوان انتخاب خودکار نیست. قرص دروسپیرنون در پتاسیم بالای شناخته‌شده نباید استفاده شود. امکان IUD یا روش‌های دیگر با توجه به عفونت، خونریزی و شرایط فرد بررسی می‌شود؛ نسخه فرد با بیماری خفیف را برای بیماری پیشرفته تکرار نکنید. [۲، ۳]
لوپوس؛ نتیجه ضدفسفولیپید را هم بیاورید
فعالیت بیماری، درگیری کلیه، پلاکت و سابقه لخته مهم‌اند. در لوپوس با آنتی‌بادی ضدفسفولیپید مثبت یا نامعلوم، CDC روش ترکیبی استروژن‌دار را در گروه خطر غیرقابل قبول قرار می‌دهد. نتیجه نامعلوم را منفی فرض نکنید. انتخاب جایگزین و نیاز به بررسی با تیم تعیین می‌شود؛ این متن پیش‌نویس موجود لوپوس را تغییر نمی‌دهد و درمان بیماری را تجویز نمی‌کند. [۲]
سابقه لخته یا داروی ضدانعقاد
نوع و زمان لخته، علت احتمالی، خطر عود و مقدار درمان فعلی در تصمیم اثر دارند. در بسیاری از وضعیت‌های پرخطر، استروژن مناسب نیست. از طرف دیگر خونریزی قاعدگی در مصرف‌کننده ضدانعقاد می‌تواند با انتخاب روش بهتر یا بدتر شود؛ روش مسی و هورمونی را فقط با برچسب «طبیعی‌تر» مقایسه نکنید. داروی ضدلخته را برای گذاشتن وسیله یا کنترل خونریزی خودسرانه قطع نکنید. [۲؛ ملاحظات اقدام نیازمند برنامه فردی]
سرطان پستان؛ سابقه خانوادگی با ابتلای شخصی فرق دارد
توصیه مشترک SFP و SGO سال ۲۰۲۵ برای افراد با سابقه سرطان پستان، روش غیرهورمونی را انتخاب نخست مطرح می‌کند. وضعیت گیرنده هورمونی و درمان فعلی اهمیت دارد. قرص فقط پروژستینی یا IUD هورمونی را صرف کم‌بودن مقدار هورمون خودکار ایمن ندانید؛ در درخواست روش هورمونی، تصمیم مشترک با انکولوژی لازم است. سابقه خانوادگی به‌تنهایی همان محدودیت ابتلای شخصی نیست. [۴]
روش غیرهورمونی هم نیاز به تناسب دارد
کاندوم محافظت عفونتی دارد اما میزان اثربخشی و امکان استفاده صحیح مهم است. IUD مسی گزینه مؤثر غیرهورمونی است، اما خونریزی، وضعیت رحم و عفونت باید بررسی شوند. روش دائمی تصمیم جدا و داوطلبانه‌ای است؛ نباید به‌دلیل بیماری به فرد تحمیل شود. هدف انتخابی است که هم از نظر پزشکی مناسب باشد و هم بتوانید با رضایت از آن استفاده کنید. [۱، ۴؛ اصل انتخاب آزادانه]
تداخل دارو و تعویض روش را برنامه‌ریزی کنید
داروی زمینه‌ای، داروی سرطان، داروی ضدتشنج و مکمل‌ها را کامل اعلام کنید. نام دقیق روش و زمان آغاز یا تعویض، نیاز به پوشش کمکی و زمان بازبینی را بنویسید. اگر روش فعلی مناسب نیست، بدون برنامه جایگزین فاصله ایجاد نکنید؛ از تیم بپرسید در زمان انتقال چه کار کنید. بعد از تغییر بیماری یا دارو، ارزیابی قبلی ممکن است کافی نباشد. [پیشنهاد عملی برای هماهنگی درمان]
در تماس بدون پوشش یا تست بارداری مثبت
برای پیشگیری اورژانسی هرچه زودتر با داروساز یا پزشک درباره گزینه مناسب بیماری و داروها گفت‌وگو کنید. در تست مثبت، سریع با تیم بیماری و زنان تماس بگیرید و دارو را خودسرانه تغییر ندهید. تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، ضعف ناگهانی یا خونریزی شدید نیاز به مسیر فوری دارد؛ منتظر نوبت معمول یا پاسخ پیام‌رسان نمانید. [۲؛ اصل تریاژ و هماهنگی نیازمند بازبینی پزشک]
پرسش‌های رایج
آیا فقط پروژستینی یعنی برای همه بیماری‌ها بی‌خطر است؟
خیر؛ نوع دارو و شرایطی مانند پتاسیم بالا، خطر لخته یا سرطان پستان مهم‌اند. [۳، ۴]
در دیالیز بدون پریود، پیشگیری لازم نیست؟
نبود قاعدگی بارداری را قطعی ناممکن نمی‌کند. اگر بارداری نمی‌خواهید روش مناسب را تعیین کنید. [۱]
آیا با لوپوس هر قرص ترکیبی ممنوع است؟
وضعیت دقیق تعیین‌کننده است؛ به‌ویژه آنتی‌بادی ضدفسفولیپید، خطر قلبی و لخته باید بررسی شوند. نسخه یکسان برای همه مناسب نیست. [۲]
مطالعه مرتبط
منابع
شماره منبع کنار متن آمده است. تاریخ بررسی دسترسی: ۳ نوامبر ۲۰۲۶. توصیه خارجی عین برنامه اجرایی ایران نیست؛ امکانات، نسخه و پیگیری باید با تیم درمان محلی تطبیق داده شوند.
- KDIGO — Women and kidney health: conclusions from a KDIGO Controversies Conferenceتاریخ نسخه: 2025; Kidney International 108:355–379
- CDC — U.S. MEC: Combined Hormonal Contraceptivesتاریخ نسخه: 2024-11-19
- CDC — U.S. MEC: Progestin-Only Contraceptivesتاریخ نسخه: 2024-11-19
- Society of Family Planning / Society of Gynecologic Oncology — Contraceptive considerations for individuals with cancer and cancer survivors, part 2تاریخ نسخه: 2025; Contraception 147:110867
این راهنما برای آموزش است؛ تشخیص و درمان فردی با معاینه و ارزیابی پرونده انجام می‌شود.
هماهنگی مراجعه
برای هماهنگی انتخاب پیشگیری در شهریار، اندیشه یا تهران/ونک، نام بیماری، داروها و نظر متخصص مربوط را برای ویزیت آماده کنید. از واتساپ یا راهنمای رسمی کمک بگیرید؛ تغییر روش باید با حفظ پوشش پیشگیری انجام شود. در تماس بدون پوشش یا بارداری ناخواسته، ارزیابی به‌موقع لازم است و علامت حاد مسیر فوری دارد.